hinoko

Từ vựng tiếng Nhật về động vật

Tên động vật trong tiếng Nhật ngắn và có từ rất lâu đời: (), (), (), (). Phần lớn đều có kanji, nhưng bạn cũng sẽ thấy chúng viết bằng hiragana, và bằng katakana trong sách khoa học hay ở sở thú: , . Một số kanji chỉ con vật rất hiếm gặp, nên những từ đó hầu như luôn viết bằng kana: , , .

Đọc toàn bộ phần giới thiệu

Động vật giữ vai trò lớn trong truyện cổ tích Nhật Bản, nơi cáo và tanuki biết biến hình, và trong 12 con giáp, nơi mỗi năm ứng với một con vật: 2026 là năm con ngựa (), tức năm Ngọ.

  • 27 từ
  • 15 từ có trong danh sách JLPT
  • 6 câu trong truyện của hinoko

Thú cưng và vật nuôi

  • 動物(どうぶつ) dōbutsuN5 động vật, con vật
  • ペット pettoN5 thú cưng
  • 犬(いぬ) inuN5 chó
  • 猫(ねこ) nekoN5 mèo
  • 鳥(とり) toriN5 chim
  • 魚(さかな) sakanaN5 cá
  • 金魚(きんぎょ) kingyoN2 cá vàng
  • うさぎ usagiN3 thỏ
  • 馬(うま) umaN3 ngựa
  • 牛(うし) ushiN3 bò
  • 豚(ぶた) buta lợn, thịt lợn
  • 羊(ひつじ) hitsuji cừu

() nghĩa là “động vật”, còn là “thú cưng”. Phổ biến nhất là () và (), cùng với cá vàng, (, âm Hán Việt là “kim ngư”), và thỏ, . Ở trang trại có () ngựa, () bò, () lợn, () cừu.

Những từ này cũng dùng để nói về thịt: (, thịt bò), (, thịt lợn), và (), món cơm thịt bò. Con vật nhỏ đếm bằng (), con vật lớn đếm bằng (), còn chim đếm bằng ().

Động vật hoang dã

  • 熊(くま) kuma gấu
  • 猿(さる) saruN3 khỉ = năm con khỉ (năm Thân)
  • 鹿(しか) shika hươu
  • 虎(とら) toraN3 hổ
  • 象(ぞう) zōN3 voi
  • 蛇(へび) hebi rắn
  • 亀(かめ) kame rùa
  • 虫(むし) mushiN4 côn trùng, sâu bọ

() gấu, () khỉ, () hươu, () hổ, () voi, () rắn, () rùa. () chỉ côn trùng và đủ loại sâu bọ; vào mùa hè, bắt côn trùng, (), là thú vui quen thuộc của trẻ em Nhật Bản.

Ở Nara, hơn một nghìn con hươu đi lại tự do trong công viên lớn; từ lâu chúng được xem là sứ giả của các vị thần ở đền Kasuga. Ở dãy Alps Nhật Bản, vào mùa đông có những chú khỉ còn ngâm mình trong suối nước nóng.

Động vật trong truyện cổ tích

  • きつね kitsune cáo
  • たぬき tanuki tanuki (lửng chó)tượng tanuki
  • 鶴(つる) tsuru hạc
  • すずめ suzume chim sẻ
  • ねずみ nezumiN3 chuột
  • きじ kiji chim trĩ (chim quốc gia của Nhật Bản)
  • かえる kaeru ếch

Cáo () và tanuki (), một loài thú họ chó còn gọi là lửng chó, là những kẻ hay lừa gạt trong truyện dân gian: cả hai đều biết hóa thành người để đánh lừa con người. Hạc (, ), biểu tượng của sự trường thọ, hóa thành một cô gái trẻ trong truyện “Hạc đền ơn”.

Trong truyện “Cậu bé quả đào” (Momotarō), người anh hùng lên đường đánh quỷ cùng một con chó, một con khỉ và một con chim trĩ (), loài chim quốc gia của Nhật Bản. Chim sẻ () và chuột () đều có truyện riêng. Còn ếch, , có tên đọc giống (“trở về”), nên người ta tặng bùa hình con ếch cho người đi xa để cầu mong họ về nhà bình an.

Từng từ một

Cách nói, cách viết và cách dùng của từng từ, kèm thể lịch sự và câu trong truyện của hinoko.

Con mèo trong tiếng Nhật: (neko)

猫ねこneko

“Con mèo” trong tiếng Nhật là (neko), cũng viết bằng hiragana. Mèo con là (koneko), và tiếng mèo kêu là (nyā).

TừCách đọcNghĩa
子猫こねこkonekoMèo con.
野良猫のらねこnoranekoMèo hoang.
ニャーnyāTiếng mèo kêu; cũng nói (nyan).
招き猫まねきねこmaneki-nekoMèo vẫy tay, vật cầu may ở cửa hàng.
猫舌ねこじたnekojita“Lưỡi mèo”: người không ăn được đồ nóng.
一匹いっぴきippikiMột con (động vật nhỏ): cách dùng trợ số từ .
Tìm hiểu thêm về

Chữ kanji

ghép bộ , bộ “thú”, với (“mạ non”), phần cho biết âm đọc: âm On của chữ này là (byō), có trong (aibyō, “con mèo yêu quý”). Nhưng trong lời nói hằng ngày, chữ này đọc là , hai nhịp ngắn: ne-ko.

Sách thiếu nhi viết bằng hiragana, còn sách sinh học viết bằng katakana, như với mọi tên động vật và thực vật.

Các từ về mèo

(koneko) là mèo con, (noraneko) là mèo hoang, (kaineko) là mèo nhà. Mèo kêu (nyā) hoặc (nyan), và rên gừ gừ (gorogoro). Để đếm mèo, hãy dùng trợ số từ (hiki): (ippiki), (nihiki), (sanbiki).

Thành ngữ với neko

(nekojita, “lưỡi mèo”) là người không ăn uống được đồ nóng. (“muốn mượn cả chân mèo”) nghĩa là bạn bận tối mắt. (“cho mèo đồng tiền vàng”) là đem vật quý cho người không biết thưởng thức, giống như “đàn gảy tai trâu”. Còn (“đội lốt mèo”) là giấu bản chất thật sau vẻ hiền lành.

Mèo trong văn hóa Nhật Bản

(maneki-neko), chú mèo vẫy tay với một chân giơ lên, đón khách ở cửa hàng và nhà hàng; theo tín ngưỡng dân gian, chân trái giơ lên gọi khách, chân phải mang lại tiền tài. Ngày 22 tháng 2 là Ngày Mèo (), vì 2-2-2 có thể đọc là .

Nhật Bản còn có nhiều “đảo mèo”, nơi số mèo nhiều hơn số người, và nhiều quán cà phê nơi bạn có thể dành một giờ bên những chú mèo của quán.

小(ちい)さくて白(しろ)いねこです。

Đó là một chú mèo nhỏ màu trắng. Truyện: Người bạn nhỏ

「ねこさん、学校(がっこう)は休(やす)みですか」

“Mèo ơi, hôm nay trường nghỉ à?” Truyện: Trường học ngày Chủ nhật

Con chó trong tiếng Nhật: (inu)

犬いぬinu

“Con chó” trong tiếng Nhật là (inu), cũng viết bằng hiragana. Chó con là (koinu), và tiếng chó sủa là (wan wan).

TừCách đọcNghĩa
子犬こいぬkoinuChó con.
ワンワンwan wanGâu gâu; trẻ em nói (wanchan), “cún cưng”.
柴犬しばいぬshiba inuChó Shiba, giống chó nhỏ của Nhật; cũng đọc là (shibaken).
秋田犬あきたいぬakita inuChó Akita, giống chó lớn từ miền bắc Nhật Bản, giống của Hachikō.
番犬ばんけんbankenChó giữ nhà.
Tìm hiểu thêm về

Chữ kanji

ban đầu là hình vẽ một con chó. Ở dạng hiện đại, dấu chấm phía trên bên phải giúp phân biệt chữ này với (“lớn”); (“dày”) có dấu chấm ở dưới. Khi đứng bên trái chữ kanji khác, biến thành , bộ “thú”, có trong (neko, mèo), (saru, khỉ) và (kitsune, cáo).

Đứng một mình, đọc là (inu). Trong từ ghép, chữ này dùng âm Hán, (ken): (aiken) là chú chó cưng, (banken) là chó giữ nhà và (mōdōken) là chó dẫn đường. Sách thiếu nhi viết bằng hiragana.

犬いぬchó大おおlớn太ふとdày
Cùng các nét, khác dấu chấm: phía trên bên phải với “chó”, không có với “lớn”, ở dưới với “dày”.

Các từ về chó

(koinu) là chó con. Chó kêu (wan wan), và trẻ em, cũng như nhiều người nuôi chó, gọi chúng là (wanchan), “cún cưng”. Chó (hoeru), sủa, và vẫy đuôi, (shippo o furu). Dắt chó đi dạo là (inu no sanpo).

Để đếm chó, hãy dùng (hiki): (ippiki), (nihiki), (sanbiki); chó rất lớn có thể đếm bằng (tō), trợ số từ cho động vật lớn. Bạn thích chó hay thích mèo? Trong tiếng Nhật là (inuha) hoặc (nekoha).

Thành ngữ với inu

(ken’en no naka), “quan hệ giữa chó và khỉ”, tả hai người không ưa nhau: tiếng Việt nói “như chó với mèo”. (inu mo arukeba bō ni ataru), “chó đi dạo thì đụng phải gậy”, ban đầu cảnh báo rằng dính vào chuyện người khác sẽ gặp rắc rối; ngày nay thường có nghĩa là ra ngoài có thể gặp may bất ngờ.

(makeinu), “con chó thua cuộc”, là kẻ thất bại. Khi nói về người, có thể là lời xúc phạm: kẻ do thám hay tay sai, như , “chó của cảnh sát”, tức kẻ chỉ điểm.

Chó trong văn hóa Nhật Bản

(Chūken Hachikō), “chú chó trung thành Hachikō”, là một chú chó Akita mỗi tối đều ra ga Shibuya đón chủ, một giáo sư đại học. Sau khi giáo sư qua đời năm 1925, Hachikō vẫn đến chờ ông trong gần mười năm. Bức tượng đồng của chú trước nhà ga là một trong những điểm hẹn nổi tiếng nhất Tokyo.

Con chó, (inu), là con giáp thứ mười một. Vào (inu no hi), “ngày Tuất”, phụ nữ mang thai tháng thứ năm đến đền cầu sinh nở dễ dàng, vì chó sinh con dễ. Và trong truyện cổ tích “Cậu bé quả đào”, chó là con vật đầu tiên theo Momotarō trên đường ra đảo quỷ, để đổi lấy một chiếc bánh kê, (kibi dango).

Những lỗi thường gặp

Hãy chú ý dấu chấm: (inu, chó), (ō, lớn) và (futoi, dày) chỉ khác nhau ở đó. Và đọc là khi đứng một mình: chỉ xuất hiện trong từ ghép, như (aiken) hay (banken). Tên giống chó thì có thể đọc cả hai cách: đọc là shiba inu hoặc shibaken.

Từ mượn tiếng Anh (doggu) không bao giờ thay thế khi đứng một mình: từ này chỉ xuất hiện trong các từ mượn như (hotto doggu, xúc xích kẹp bánh mì) và (doggu fūdo, thức ăn cho chó).

ゆうびんきょくには、ねこのきってと、いぬのきってがありました。

Ở bưu điện có tem hình mèo và tem hình chó. Truyện: Tem hình mèo

ゆいはいぬが大(だい)すきです。

Yui rất thích chó. Truyện: Tem hình mèo

Con rồng trong tiếng Nhật: và (ryū, tatsu)

竜・龍りゅうryū

“Con rồng” trong tiếng Nhật là hoặc , đọc là (ryū) hoặc (tatsu). Rồng kiểu phương Tây, có cánh và phun lửa, thường được gọi là (doragon).

TừCách đọcNghĩa
ドラゴンdoragonRồng kiểu phương Tây, có cánh và phun lửa.
辰たつtatsuRồng trong 12 con giáp: , năm Thìn.
恐竜きょうりゅうkyōryūKhủng long, nghĩa đen là “rồng đáng sợ”.
竜巻たつまきtatsumakiLốc xoáy, “rồng cuộn”.
龍神りゅうじんryūjinThần rồng cai quản nước và biển.
竜宮城りゅうぐうじょうRyūgūjōLong Cung dưới đáy biển, trong truyện Urashima Tarō.
Tìm hiểu thêm về

hay : hai chữ kanji, một từ

là dạng đơn giản, chuẩn, được dạy ở trường và dùng trên báo chí. là dạng cổ hơn, cầu kỳ hơn: được phép dùng trong tên người và được yêu thích vì vẻ đẹp, trên bảng hiệu đền chùa và trong thư pháp. Cả hai có nghĩa hoàn toàn như nhau.

Ryū hay tatsu?

(ryū) là cách đọc đến từ tiếng Hán, dùng trong hầu hết các từ ghép: (kyōryū, “rồng đáng sợ”, tức khủng long), (Ryūgūjō, Long Cung). (tatsu) là cách đọc thuần Nhật, có trong (tatsumaki, “rồng cuộn”, tức lốc xoáy) và (tatsunootoshigo, “con của rồng”, tức cá ngựa).

Hãy đọc ryū thành một âm tiết, r và y lướt vào nhau, với âm u dài: không phải “ri-yu”. Và hãy chú ý một thành ngữ nổi tiếng: (“vẽ rồng điểm mắt”, nét chấm phá cuối cùng) đọc là garyō tensei, với .

Rồng Nhật Bản và rồng phương Tây

Rồng Đông Á có thân dài như rắn, thường không có cánh, và là sinh vật của nước: sống ở sông, hồ, biển và mang mưa đến. Nhiều đền thờ (ryūjin), thần rồng cai quản nước và biển. Những con rồng có cánh, phun lửa trong truyện châu Âu và trò chơi điện tử thường được gọi là (doragon) bằng katakana.

Năm Thìn

Trong 12 con giáp, rồng là (tatsu), viết bằng một chữ kanji khác nữa. Năm 2024 là năm Thìn (, tatsudoshi), và năm Thìn tiếp theo sẽ là 2036.

Rồng trong truyện cổ tích và tục ngữ

Trong truyện Urashima Tarō, một chàng ngư dân trẻ được đưa đến , cung điện dưới đáy biển. (tōryūmon, “cửa vượt lên thành rồng”) nghĩa là cánh cửa dẫn đến thành công: theo một truyền thuyết Trung Hoa, cá chép bơi ngược thác sẽ hóa rồng, cũng vì thế mà cờ cá chép bay trong Ngày Thiếu nhi.

りゅうぐうじょうでは、うつくしいおとひめさまがむかえてくれました。

Ở Long Cung, công chúa Otohime xinh đẹp ra đón chàng. Truyện: Urashima Tarō

りゅうぐうじょうの三(さん)年(ねん)は、むらの三(さん)百(びゃく)年(ねん)だったのです。

Ba năm ở Long Cung chính là ba trăm năm ở làng. Truyện: Urashima Tarō

Trong truyện của hinoko

  • ゆいはいぬが大(だい)すきです。

    Yui rất thích chó.

    Tem hình mèo →
  • こうえんには、しかがたくさんいました。

    Trong công viên có rất nhiều hươu.

    Những chú hươu ở Nara →
  • きじもまた、空(そら)から来(き)て、なかまになった。

    Chú chim trĩ cũng từ trên trời bay xuống, trở thành bạn đồng hành.

    Cậu bé quả đào →
  • ある日(ひ)、すずめが、おばあさんの作(つく)ったのりを食(た)べてしまった。

    Một hôm, chú chim sẻ lỡ ăn mất chỗ hồ bà lão đã nấu.

    Chim sẻ bị cắt lưỡi →
  • 昔(むかし)、あるところに、ねずみの父親(ちちおや)と母親(ははおや)と、かわいい娘(むすめ)がいた。

    Ngày xửa ngày xưa, ở một nơi nọ, có chuột bố, chuột mẹ và một cô con gái xinh xắn.

    Chuột kén rể →
  • たぬきの顔(かお)は、作(つく)る人(ひと)によって違(ちが)った。

    Mặt tượng tanuki mỗi tượng một vẻ, tùy theo người làm ra.

    Những chú tanuki ở Shigaraki →

Đọc những từ này trong truyện

Các truyện miễn phí có dùng những từ này, truyện dễ nhất trước.

Danh sách JLPT đầy đủ

Toàn bộ từ của từng trình độ, kèm câu trong truyện của hinoko nếu có.

Các chủ đề khác

Câu hỏi về tên động vật

Mèo và chó trong tiếng Nhật là gì?

() và (). Trong sách khoa học và ở sở thú, chúng thường được viết bằng katakana: , .

Trong truyện cổ tích Nhật Bản, con vật nào biết biến hình?

Cáo () và tanuki (), những kẻ hay lừa người trong văn hóa dân gian: cả hai đều có thể hóa thành người để đánh lừa mọi người. Hạc (, ) hóa thành một cô gái trẻ trong truyện “Hạc đền ơn”.

Yokai: tinh linh và yêu quái trong văn hóa dân gian Nhật Bản →

Vì sao người ta tặng bùa hình con ếch cho người đi xa?

Con ếch, , nghe giống (“trở về”): lá bùa chúc họ trở về bình an.

Chưa tìm thấy câu trả lời?

Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ contact@hinoko-japanese.com: chúng tôi trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.

Cách hinoko hoạt động →

Đọc “Tem hình mèo”, truyện N5 miễn phí có dùng các từ của chủ đề này →