Từ vựng tiếng Nhật về động vật
Tên động vật trong tiếng Nhật ngắn và có từ rất lâu đời: 犬 (いぬ), 猫 (ねこ), 鳥 (とり), 魚 (さかな). Phần lớn đều có kanji, nhưng bạn cũng sẽ thấy chúng viết bằng hiragana, và bằng katakana trong sách khoa học hay ở sở thú: イヌ, ネコ. Một số kanji chỉ con vật rất hiếm gặp, nên những từ đó hầu như luôn viết bằng kana: うさぎ, きつね, ねずみ.
Đọc toàn bộ phần giới thiệu
Động vật giữ vai trò lớn trong truyện cổ tích Nhật Bản, nơi cáo và tanuki biết biến hình, và trong 12 con giáp, nơi mỗi năm ứng với một con vật: 2026 là năm con ngựa (うま), tức năm Ngọ.
- 27 từ
- 15 từ có trong danh sách JLPT
- 6 câu trong truyện của hinoko
Thú cưng và vật nuôi
- 動物 động vật, con vật
- ペット thú cưng
- 犬 chó
- 猫 mèo
- 鳥 chim
- 魚 cá
- 金魚 cá vàng
- うさぎ thỏ
- 馬 ngựa
- 牛 bò
- 豚 lợn, thịt lợn
- 羊 cừu
動物 (どうぶつ) nghĩa là “động vật”, còn ペット là “thú cưng”. Phổ biến nhất là 犬 (いぬ) và 猫 (ねこ), cùng với cá vàng, 金魚 (きんぎょ, âm Hán Việt là “kim ngư”), và thỏ, うさぎ. Ở trang trại có 馬 (うま) ngựa, 牛 (うし) bò, 豚 (ぶた) lợn, 羊 (ひつじ) cừu.
Những từ này cũng dùng để nói về thịt: 牛肉 (ぎゅうにく, thịt bò), 豚肉 (ぶたにく, thịt lợn), và 牛丼 (ぎゅうどん), món cơm thịt bò. Con vật nhỏ đếm bằng 匹 (ひき), con vật lớn đếm bằng 頭 (とう), còn chim đếm bằng 羽 (わ).
Động vật hoang dã
- 熊 gấu
- 猿 khỉさるの 年 = năm con khỉ (năm Thân)
- 鹿 hươu
- 虎 hổ
- 象 voi
- 蛇 rắn
- 亀 rùa
- 虫 côn trùng, sâu bọ
熊 (くま) gấu, 猿 (さる) khỉ, 鹿 (しか) hươu, 虎 (とら) hổ, 象 (ぞう) voi, 蛇 (へび) rắn, 亀 (かめ) rùa. 虫 (むし) chỉ côn trùng và đủ loại sâu bọ; vào mùa hè, bắt côn trùng, 虫取り (むしとり), là thú vui quen thuộc của trẻ em Nhật Bản.
Ở Nara, hơn một nghìn con hươu đi lại tự do trong công viên lớn; từ lâu chúng được xem là sứ giả của các vị thần ở đền Kasuga. Ở dãy Alps Nhật Bản, vào mùa đông có những chú khỉ còn ngâm mình trong suối nước nóng.
Động vật trong truyện cổ tích
- きつね cáo
- たぬき tanuki (lửng chó)tượng tanuki
- 鶴 hạc
- すずめ chim sẻ
- ねずみ chuột
- きじ chim trĩ (chim quốc gia của Nhật Bản)
- かえる ếch
Cáo (きつね) và tanuki (たぬき), một loài thú họ chó còn gọi là lửng chó, là những kẻ hay lừa gạt trong truyện dân gian: cả hai đều biết hóa thành người để đánh lừa con người. Hạc (鶴, つる), biểu tượng của sự trường thọ, hóa thành một cô gái trẻ trong truyện “Hạc đền ơn”.
Trong truyện “Cậu bé quả đào” (Momotarō), người anh hùng lên đường đánh quỷ cùng một con chó, một con khỉ và một con chim trĩ (きじ), loài chim quốc gia của Nhật Bản. Chim sẻ (すずめ) và chuột (ねずみ) đều có truyện riêng. Còn ếch, かえる, có tên đọc giống 帰る (“trở về”), nên người ta tặng bùa hình con ếch cho người đi xa để cầu mong họ về nhà bình an.
Từng từ một
Cách nói, cách viết và cách dùng của từng từ, kèm thể lịch sự và câu trong truyện của hinoko.
Con mèo trong tiếng Nhật: 猫 (neko)
“Con mèo” trong tiếng Nhật là 猫 (neko), cũng viết ねこ bằng hiragana. Mèo con là 子猫 (koneko), và tiếng mèo kêu là ニャー (nyā).
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 子猫 | こねこkoneko | Mèo con. |
| 野良猫 | のらねこnoraneko | Mèo hoang. |
| ニャー | nyā | Tiếng mèo kêu; cũng nói にゃん (nyan). |
| 招き猫 | まねきねこmaneki-neko | Mèo vẫy tay, vật cầu may ở cửa hàng. |
| 猫舌 | ねこじたnekojita | “Lưỡi mèo”: người không ăn được đồ nóng. |
| 一匹 | いっぴきippiki | Một con (động vật nhỏ): cách dùng trợ số từ 匹. |
Tìm hiểu thêm về 猫
Chữ kanji 猫
猫 ghép bộ 犭, bộ “thú”, với 苗 (“mạ non”), phần cho biết âm đọc: âm On của chữ này là びょう (byō), có trong 愛猫 (aibyō, “con mèo yêu quý”). Nhưng trong lời nói hằng ngày, chữ này đọc là ねこ, hai nhịp ngắn: ne-ko.
Sách thiếu nhi viết ねこ bằng hiragana, còn sách sinh học viết ネコ bằng katakana, như với mọi tên động vật và thực vật.
Các từ về mèo
子猫 (koneko) là mèo con, 野良猫 (noraneko) là mèo hoang, 飼い猫 (kaineko) là mèo nhà. Mèo kêu ニャー (nyā) hoặc にゃん (nyan), và rên gừ gừ ゴロゴロ (gorogoro). Để đếm mèo, hãy dùng trợ số từ 匹 (hiki): 一匹 (ippiki), 二匹 (nihiki), 三匹 (sanbiki).
Thành ngữ với neko
猫舌 (nekojita, “lưỡi mèo”) là người không ăn uống được đồ nóng. 猫の手も借りたい (“muốn mượn cả chân mèo”) nghĩa là bạn bận tối mắt. 猫に小判 (“cho mèo đồng tiền vàng”) là đem vật quý cho người không biết thưởng thức, giống như “đàn gảy tai trâu”. Còn 猫をかぶる (“đội lốt mèo”) là giấu bản chất thật sau vẻ hiền lành.
Mèo trong văn hóa Nhật Bản
招き猫 (maneki-neko), chú mèo vẫy tay với một chân giơ lên, đón khách ở cửa hàng và nhà hàng; theo tín ngưỡng dân gian, chân trái giơ lên gọi khách, chân phải mang lại tiền tài. Ngày 22 tháng 2 là Ngày Mèo (猫の日), vì 2-2-2 có thể đọc là にゃん・にゃん・にゃん.
Nhật Bản còn có nhiều “đảo mèo”, nơi số mèo nhiều hơn số người, và nhiều quán cà phê nơi bạn có thể dành một giờ bên những chú mèo của quán.
小さくて白いねこです。
Đó là một chú mèo nhỏ màu trắng. Truyện: Người bạn nhỏ
「ねこさん、学校は休みですか」
“Mèo ơi, hôm nay trường nghỉ à?” Truyện: Trường học ngày Chủ nhật
Con chó trong tiếng Nhật: 犬 (inu)
“Con chó” trong tiếng Nhật là 犬 (inu), cũng viết いぬ bằng hiragana. Chó con là 子犬 (koinu), và tiếng chó sủa là ワンワン (wan wan).
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 子犬 | こいぬkoinu | Chó con. |
| ワンワン | wan wan | Gâu gâu; trẻ em nói わんちゃん (wanchan), “cún cưng”. |
| 柴犬 | しばいぬshiba inu | Chó Shiba, giống chó nhỏ của Nhật; cũng đọc là しばけん (shibaken). |
| 秋田犬 | あきたいぬakita inu | Chó Akita, giống chó lớn từ miền bắc Nhật Bản, giống của Hachikō. |
| 番犬 | ばんけんbanken | Chó giữ nhà. |
Tìm hiểu thêm về 犬
Chữ kanji 犬
犬 ban đầu là hình vẽ một con chó. Ở dạng hiện đại, dấu chấm phía trên bên phải giúp phân biệt chữ này với 大 (“lớn”); 太 (“dày”) có dấu chấm ở dưới. Khi đứng bên trái chữ kanji khác, 犬 biến thành 犭, bộ “thú”, có trong 猫 (neko, mèo), 猿 (saru, khỉ) và 狐 (kitsune, cáo).
Đứng một mình, 犬 đọc là いぬ (inu). Trong từ ghép, chữ này dùng âm Hán, けん (ken): 愛犬 (aiken) là chú chó cưng, 番犬 (banken) là chó giữ nhà và 盲導犬 (mōdōken) là chó dẫn đường. Sách thiếu nhi viết いぬ bằng hiragana.
Các từ về chó
子犬 (koinu) là chó con. Chó kêu ワンワン (wan wan), và trẻ em, cũng như nhiều người nuôi chó, gọi chúng là わんちゃん (wanchan), “cún cưng”. Chó 吠える (hoeru), sủa, và vẫy đuôi, しっぽを振る (shippo o furu). Dắt chó đi dạo là 犬の散歩 (inu no sanpo).
Để đếm chó, hãy dùng 匹 (hiki): 一匹 (ippiki), 二匹 (nihiki), 三匹 (sanbiki); chó rất lớn có thể đếm bằng 頭 (tō), trợ số từ cho động vật lớn. Bạn thích chó hay thích mèo? Trong tiếng Nhật là 犬派 (inuha) hoặc 猫派 (nekoha).
Thành ngữ với inu
犬猿の仲 (ken’en no naka), “quan hệ giữa chó và khỉ”, tả hai người không ưa nhau: tiếng Việt nói “như chó với mèo”. 犬も歩けば棒に当たる (inu mo arukeba bō ni ataru), “chó đi dạo thì đụng phải gậy”, ban đầu cảnh báo rằng dính vào chuyện người khác sẽ gặp rắc rối; ngày nay thường có nghĩa là ra ngoài có thể gặp may bất ngờ.
負け犬 (makeinu), “con chó thua cuộc”, là kẻ thất bại. Khi nói về người, 犬 có thể là lời xúc phạm: kẻ do thám hay tay sai, như 警察の犬, “chó của cảnh sát”, tức kẻ chỉ điểm.
Chó trong văn hóa Nhật Bản
忠犬ハチ公 (Chūken Hachikō), “chú chó trung thành Hachikō”, là một chú chó Akita mỗi tối đều ra ga Shibuya đón chủ, một giáo sư đại học. Sau khi giáo sư qua đời năm 1925, Hachikō vẫn đến chờ ông trong gần mười năm. Bức tượng đồng của chú trước nhà ga là một trong những điểm hẹn nổi tiếng nhất Tokyo.
Con chó, 戌 (inu), là con giáp thứ mười một. Vào 戌の日 (inu no hi), “ngày Tuất”, phụ nữ mang thai tháng thứ năm đến đền cầu sinh nở dễ dàng, vì chó sinh con dễ. Và trong truyện cổ tích “Cậu bé quả đào”, chó là con vật đầu tiên theo Momotarō trên đường ra đảo quỷ, để đổi lấy một chiếc bánh kê, きびだんご (kibi dango).
Những lỗi thường gặp
Hãy chú ý dấu chấm: 犬 (inu, chó), 大 (ō, lớn) và 太 (futoi, dày) chỉ khác nhau ở đó. Và 犬 đọc là いぬ khi đứng một mình: けん chỉ xuất hiện trong từ ghép, như 愛犬 (aiken) hay 番犬 (banken). Tên giống chó thì có thể đọc cả hai cách: 柴犬 đọc là shiba inu hoặc shibaken.
Từ mượn tiếng Anh ドッグ (doggu) không bao giờ thay thế 犬 khi đứng một mình: từ này chỉ xuất hiện trong các từ mượn như ホットドッグ (hotto doggu, xúc xích kẹp bánh mì) và ドッグフード (doggu fūdo, thức ăn cho chó).
ゆうびんきょくには、ねこのきってと、いぬのきってがありました。
Ở bưu điện có tem hình mèo và tem hình chó. Truyện: Tem hình mèo
ゆいはいぬが大すきです。
Yui rất thích chó. Truyện: Tem hình mèo
Con rồng trong tiếng Nhật: 竜 và 龍 (ryū, tatsu)
“Con rồng” trong tiếng Nhật là 竜 hoặc 龍, đọc là りゅう (ryū) hoặc たつ (tatsu). Rồng kiểu phương Tây, có cánh và phun lửa, thường được gọi là ドラゴン (doragon).
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| ドラゴン | doragon | Rồng kiểu phương Tây, có cánh và phun lửa. |
| 辰 | たつtatsu | Rồng trong 12 con giáp: 辰年, năm Thìn. |
| 恐竜 | きょうりゅうkyōryū | Khủng long, nghĩa đen là “rồng đáng sợ”. |
| 竜巻 | たつまきtatsumaki | Lốc xoáy, “rồng cuộn”. |
| 龍神 | りゅうじんryūjin | Thần rồng cai quản nước và biển. |
| 竜宮城 | りゅうぐうじょうRyūgūjō | Long Cung dưới đáy biển, trong truyện Urashima Tarō. |
Tìm hiểu thêm về 竜・龍
竜 hay 龍: hai chữ kanji, một từ
竜 là dạng đơn giản, chuẩn, được dạy ở trường và dùng trên báo chí. 龍 là dạng cổ hơn, cầu kỳ hơn: được phép dùng trong tên người và được yêu thích vì vẻ đẹp, trên bảng hiệu đền chùa và trong thư pháp. Cả hai có nghĩa hoàn toàn như nhau.
Ryū hay tatsu?
りゅう (ryū) là cách đọc đến từ tiếng Hán, dùng trong hầu hết các từ ghép: 恐竜 (kyōryū, “rồng đáng sợ”, tức khủng long), 竜宮城 (Ryūgūjō, Long Cung). たつ (tatsu) là cách đọc thuần Nhật, có trong 竜巻 (tatsumaki, “rồng cuộn”, tức lốc xoáy) và タツノオトシゴ (tatsunootoshigo, “con của rồng”, tức cá ngựa).
Hãy đọc ryū thành một âm tiết, r và y lướt vào nhau, với âm u dài: không phải “ri-yu”. Và hãy chú ý một thành ngữ nổi tiếng: 画竜点睛 (“vẽ rồng điểm mắt”, nét chấm phá cuối cùng) đọc là garyō tensei, với りょう.
Rồng Nhật Bản và rồng phương Tây
Rồng Đông Á có thân dài như rắn, thường không có cánh, và là sinh vật của nước: sống ở sông, hồ, biển và mang mưa đến. Nhiều đền thờ 龍神 (ryūjin), thần rồng cai quản nước và biển. Những con rồng có cánh, phun lửa trong truyện châu Âu và trò chơi điện tử thường được gọi là ドラゴン (doragon) bằng katakana.
Năm Thìn
Trong 12 con giáp, rồng là 辰 (tatsu), viết bằng một chữ kanji khác nữa. Năm 2024 là năm Thìn (辰年, tatsudoshi), và năm Thìn tiếp theo sẽ là 2036.
Rồng trong truyện cổ tích và tục ngữ
Trong truyện Urashima Tarō, một chàng ngư dân trẻ được đưa đến 竜宮城, cung điện dưới đáy biển. 登竜門 (tōryūmon, “cửa vượt lên thành rồng”) nghĩa là cánh cửa dẫn đến thành công: theo một truyền thuyết Trung Hoa, cá chép bơi ngược thác sẽ hóa rồng, cũng vì thế mà cờ cá chép bay trong Ngày Thiếu nhi.
りゅうぐうじょうでは、うつくしいおとひめさまがむかえてくれました。
Ở Long Cung, công chúa Otohime xinh đẹp ra đón chàng. Truyện: Urashima Tarō
りゅうぐうじょうの三年は、むらの三百年だったのです。
Ba năm ở Long Cung chính là ba trăm năm ở làng. Truyện: Urashima Tarō
Danh sách JLPT đầy đủ
Toàn bộ từ của từng trình độ, kèm câu trong truyện của hinoko nếu có.
- Từ vựng JLPT N5: danh sách đầy đủ 718 từ
6 từ của trang này
- Từ vựng JLPT N4: danh sách đầy đủ 668 từ
1 từ của trang này
- Từ vựng JLPT N3: danh sách đầy đủ 2.140 từ
7 từ của trang này
- Từ vựng JLPT N2: danh sách đầy đủ 1.905 từ
1 từ của trang này
Các chủ đề khác
Câu hỏi về tên động vật
Mèo và chó trong tiếng Nhật là gì?
猫 (ねこ) và 犬 (いぬ). Trong sách khoa học và ở sở thú, chúng thường được viết bằng katakana: ネコ, イヌ.
Trong truyện cổ tích Nhật Bản, con vật nào biết biến hình?
Cáo (きつね) và tanuki (たぬき), những kẻ hay lừa người trong văn hóa dân gian: cả hai đều có thể hóa thành người để đánh lừa mọi người. Hạc (鶴, つる) hóa thành một cô gái trẻ trong truyện “Hạc đền ơn”.
Yokai: tinh linh và yêu quái trong văn hóa dân gian Nhật Bản →
Vì sao người ta tặng bùa hình con ếch cho người đi xa?
Con ếch, かえる, nghe giống 帰る (“trở về”): lá bùa chúc họ trở về bình an.
Chưa tìm thấy câu trả lời?
Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ contact@hinoko-japanese.com: chúng tôi trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.