Yokai: tinh linh và yêu quái trong văn hóa dân gian Nhật Bản
Yōkai (妖怪) là những sinh vật kỳ lạ trong văn hóa dân gian Nhật Bản: yêu tinh sông, tinh linh núi, cáo biến hình, người phụ nữ tuyết, thậm chí cả những chiếc ô cũ sống dậy. Có loài nguy hiểm, nhiều loài thích nghịch phá, và một số ít mang lại may mắn.
Dưới đây là những yokai mà ai ở Nhật cũng biết, với tên viết bằng kanji và kana, những việc chúng làm và các truyện cổ tích bằng tiếng Nhật dễ đọc có chúng xuất hiện.
12 yokai nổi tiếng
Mỗi tên đều được ghi bằng kanji, kana và rōmaji, đúng như bạn sẽ gặp trong truyện, manga và trò chơi điện tử.
河童かっぱ · kappa
Một sinh vật sống dưới sông, to bằng đứa trẻ, có mỏ, có mai và một chiếc đĩa đựng nước trên đầu. Nó rất thích dưa chuột (sushi cuộn kappa-maki được đặt theo tên nó) và hay thách người khác đấu sumo; nếu bạn cúi chào, nó sẽ cúi chào lại, nước đổ ra và nó mất hết sức.
天狗てんぐ · tengu
Một tinh linh núi mặt đỏ, mũi dài, hoặc có đầu quạ. Tengu sống sâu trong núi, biết bay và là bậc thầy võ thuật: tương truyền chính tengu đã dạy võ cho chiến binh trẻ Minamoto no Yoshitsune.
鬼おに · oni
Những con quỷ có sừng, da đỏ hoặc xanh lam, đóng khố da hổ và cầm chùy sắt. Vào ngày Setsubun, đầu tháng 2, các gia đình vừa ném đậu nành rang vừa hô 鬼は外、福は内, “quỷ ra ngoài, phúc vào trong”. Cả Momotarō và Issun-bōshi đều đánh bại chúng.
狐きつね · kitsune
Những con cáo càng sống lâu phép thuật càng cao, có thể mọc tới chín đuôi. Chúng biến được thành người, thường là một người phụ nữ đẹp, và hay trêu chọc con người. Cáo trắng là sứ giả của thần Inari, nên các đền thờ Inari đều có tượng cáo canh giữ.
狸たぬき · tanuki
Tanuki (lửng chó) là loài vật có thật, đồng thời là nhân vật vui tính hay bày trò: đội một chiếc lá lên đầu là nó biến thành người hoặc đồ vật, như chiếc ấm trà trong truyện cổ tích Bunbuku Chagama. Những bức tượng tanuki tròn trịa bằng gốm Shigaraki đứng trước cửa rất nhiều quán ăn.
雪女ゆきおんな · yuki-onna
Yuki-onna, người phụ nữ tuyết, có làn da nhợt nhạt, mặc đồ trắng và xuất hiện trong những trận bão tuyết. Hơi thở băng giá của nàng có thể làm người lữ hành chết cóng, nhưng trong phiên bản nổi tiếng nhất của câu chuyện, nàng tha cho một chàng trai trẻ với một điều kiện. Hãy đọc truyện này bằng tiếng Nhật ở bên dưới.
座敷童子ざしきわらし · zashiki-warashi
Một tinh linh mang hình dáng trẻ nhỏ, sống trong những ngôi nhà cổ, chủ yếu ở miền bắc Nhật Bản. Ban đêm nó hay nghịch phá, nhưng nhà nào có zashiki-warashi thì làm ăn thịnh vượng; nếu nó bỏ đi, vận may của gia đình cũng đi theo.
ろくろ首ろくろくび · rokurokubi
Một người phụ nữ ban ngày trông bình thường, nhưng ban đêm, trong lúc ngủ, cổ cứ dài ra, dài mãi. Trong một số dị bản, đầu còn rời khỏi thân và tự bay đi.
化け猫ばけねこ · bakeneko
Mèo sống quá lâu sẽ thành bakeneko: nó đi bằng hai chân, biết nói, đội khăn lên đầu nhảy múa, hoặc biến thành chủ nhân của mình. Khi đuôi tách làm đôi, nó trở thành nekomata.
ぬらりひょんぬらりひょん · nurarihyon
Một ông lão đầu dài và hói, lẻn vào nhà người ta lúc chập tối, uống trà và cư xử như thể mình là chủ nhà. Manga hiện đại đã biến ông ta thành thủ lĩnh của tất cả yokai.
一反木綿いったんもめん · ittan-momen
Một dải vải bông trắng dài bay trên bầu trời đêm và quấn lấy mặt người. Nó có nguồn gốc từ Kagoshima, ở miền nam Nhật Bản, và trở nên nổi tiếng nhờ bộ manga GeGeGe no Kitarō.
唐傘お化けからかさおばけ · karakasa-obake
Một chiếc ô giấy cũ có một mắt, lưỡi dài và chỉ một chân để nhảy lò cò. Đây là một tsukumogami: theo tín ngưỡng Nhật Bản, đồ vật đủ một trăm năm tuổi có thể sống dậy.
Yōkai nghĩa là gì?
妖怪 được viết bằng 妖 (mê hoặc, kỳ lạ) và 怪 (bí ẩn): yōkai là bất cứ điều gì kỳ lạ mà người xưa không giải thích được, dù là sinh vật, tinh linh hay hiện tượng. Tiếng Nhật còn có 物の怪 (mononoke) và お化け (obake), từ trẻ em dùng để gọi ma và quái vật.
Yokai, yūrei và kami
幽霊 (yūrei) là hồn ma của người đã khuất, thường là phụ nữ mặc đồ trắng, tóc đen dài. 神 (kami) là các vị thần và tinh linh của Thần đạo, được thờ trong đền. Yōkai nằm ở khoảng giữa: không phải người chết, cũng không phải thần, mà là những sinh thể thuộc thế giới quanh ta, từ dòng sông, ngọn núi, ngôi nhà đến cả những đồ vật cũ.
Từ bách quỷ dạ hành đến manga
Những cuộn tranh cổ vẽ cảnh 百鬼夜行 (hyakki yagyō, bách quỷ dạ hành), đoàn trăm con quỷ diễu hành trong đêm. Năm 1776, họa sĩ Toriyama Sekien vẽ những tập danh mục yokai, định hình diện mạo của chúng suốt nhiều thế kỷ. Đến thế kỷ 20, bộ manga GeGeGe no Kitarō của Mizuki Shigeru đưa yokai trở lại thịnh hành, và ngày nay chúng xuất hiện trong anime cùng các trò chơi điện tử như Yo-kai Watch.
Đọc truyện yokai bằng tiếng Nhật
Các truyện cổ tích miễn phí được viết cho người học, có furigana và bản dịch.
Xem thêm
Câu hỏi về yokai
Yokai là gì?
Yōkai (妖怪) là sinh vật hoặc hiện tượng siêu nhiên trong văn hóa dân gian Nhật Bản: yêu tinh sông như kappa, tinh linh núi như tengu, động vật biến hình như kitsune và tanuki, cùng nhiều loài khác.
Yokai có độc ác không?
Không phải tất cả. Một số loài nguy hiểm như oni hay yuki-onna, nhiều loài chỉ thích nghịch phá như tanuki, và có loài mang lại may mắn như zashiki-warashi. Phần lớn các truyện về yokai dạy người ta biết tôn trọng thiên nhiên và những đồ vật cũ.
Yokai và ma khác nhau thế nào?
Ma, tức 幽霊 (yūrei), là linh hồn của người đã khuất. Yokai là một loài sinh vật riêng, thường gắn với một địa điểm, một con vật hay một đồ vật, và chưa bao giờ là con người.
Có bao nhiêu yokai?
Không ai biết chính xác: vùng nào cũng có yokai riêng, và yokai mới vẫn liên tục xuất hiện, như các truyền thuyết đô thị của thế kỷ 20. Những tập danh mục minh họa từ thời Edo đã liệt kê hàng trăm loài.
Yokai trong tiếng Nhật nói thế nào?
妖怪, đọc là ようかい (yōkai), với trường âm o. Trong đời thường, trẻ em còn nói お化け (obake) để chỉ quái vật và ma.
Chưa tìm thấy câu trả lời?
Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ contact@hinoko-japanese.com: chúng tôi trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.