hinoko

Ngữ pháp tiếng Nhật

Các bài viết này giải thích những phần ngữ pháp tiếng Nhật được tra cứu nhiều nhất: cách chia thể và công dụng của thể này, cách dùng các trợ từ , , , và . Mỗi bài mở đầu bằng một câu trả lời ngắn, nêu quy tắc bằng lời dễ hiểu và minh họa bằng những câu văn trong truyện của hinoko.

Danh sách đầy đủ các mẫu ngữ pháp của từng cấp độ JLPT nằm trong mục danh sách JLPT: 461 trong số 714 mẫu có câu ví dụ. Ngữ pháp dễ nhớ nhất khi bạn gặp đi gặp lại trong lúc đọc: hãy bắt đầu với một truyện N5 miễn phí.

Ngữ pháp tiếng Nhật cơ bản

Bảy điểm cơ bản để hiểu một câu tiếng Nhật trước khi bắt tay vào danh sách JLPT, mỗi điểm đều có câu ví dụ lấy từ một truyện miễn phí.

Trật tự từ: động từ đứng cuối câu

Câu tiếng Nhật kết thúc bằng động từ hoặc bằng . Các thành phần đứng trước có thể đổi chỗ cho nhau, vì sau mỗi từ đã có một từ nhỏ gọi là trợ từ cho biết vai trò của từ đó: đánh dấu chủ đề, đánh dấu tân ngữ, chỉ thời điểm hoặc điểm đến, chỉ nơi hành động diễn ra. nghĩa là “Tôi ăn bánh mì”, dịch từng từ là “tôi (chủ đề) bánh mì (tân ngữ) ăn”.

Chủ ngữ thường được lược bỏ khi ngữ cảnh đã rõ: chỉ một từ cũng có thể nghĩa là “tôi ăn”, “cô ấy ăn” hoặc “chúng tôi ăn”.

けんはスマホを見(み)ました。

Ken nhìn điện thoại. Truyện: Trường học ngày Chủ nhật

Trợ từ tiếng Nhật (): hướng dẫn cho người học →

Chủ đề và chủ ngữ: và

(đọc là wa) cho biết câu đang nói về điều gì, tức chủ đề; chỉ ra chủ ngữ, thường là thông tin mới hoặc câu trả lời cho một câu hỏi. Trong câu , Hinoko là chủ đề, còn sách là thứ cô bé rất thích. Mẹo nhớ nhanh: dùng cho điều đang được nói đến, dùng cho điều bạn muốn chỉ ra.

ひのこは本(ほん)が大(だい)すきです。

Hinoko rất thích sách. Truyện: Người bạn nhỏ

Trợ từ tiếng Nhật (): hướng dẫn cho người học →

Lịch sự và thông thường: , và thể thông thường

Động từ và tính từ có hai thể. Thể lịch sự kết thúc bằng hoặc , dùng với người chưa thân, ở nơi làm việc và trong cửa hàng (, ). Thể thông thường là thể từ điển và các biến thể của nó, dùng với bạn bè, gia đình và bên trong những câu dài (, ). Người mới bắt đầu học thể lịch sự trước; còn trong truyện của hinoko, bạn bè nói chuyện với nhau bằng thể thông thường, như trong câu ví dụ dưới đây, thay cho .

Cao hơn thể lịch sự là kính ngữ (keigo): dùng những động từ đặc biệt để đề cao người đối diện hoặc hạ thấp mình, như và .

「いいえいがだったね!」

“Phim hay nhỉ!” Truyện: Ở rạp chiếu phim

Keigo: sự lịch sự trong động từ →

Ba nhóm động từ và các thể cơ bản

Động từ nhóm 1 (godan) kết thúc bằng âm u và biến đổi kana cuối: , , . Động từ nhóm 2 (ichidan) kết thúc bằng -iru hoặc -eru, chỉ cần bỏ : , , . Nhóm 3 gồm hai động từ bất quy tắc: (làm) và (đến). Một số động từ đuôi -iru, -eru vẫn thuộc nhóm 1, như (đi vào) và (về nhà).

Thể dùng để phủ định, thể để nói về quá khứ, thể để nối các hành động và tạo ra nhiều thể khác; thể khả năng cho biết bạn có thể làm gì. Mỗi danh sách động từ JLPT đều ghi các thể này dưới từng động từ.

Các thể cơ bản của bốn động từ: một động từ nhóm 1, một động từ nhóm 2 và hai động từ bất quy tắc (nhóm 3)
Thể từ điểnNhómThể Thể Thể Thể Thể khả năng
食(た)べる2食(た)べます食(た)べない食(た)べた食(た)べて食(た)べられる
書(か)く1書(か)きます書(か)かない書(か)いた書(か)いて書(か)ける
する3しますしないしたしてできる
来(く)る3来(き)ます来(こ)ない来(き)た来(き)て来(こ)られる

「どうぞ、入(はい)ってください」

“Mời cậu vào nhà.” Truyện: Người bạn nhỏ

Thể () trong tiếng Nhật →Động từ JLPT N5: những động từ đầu tiên cần học →

Tính từ đuôi và tính từ đuôi

Tính từ đuôi kết thúc bằng và tự biến đổi: (đắt, cao), , . (tốt) là ngoại lệ duy nhất: các dạng của từ này được tạo từ , như và . Tính từ đuôi biến đổi giống danh từ: phần biến đổi nằm ở từ đứng sau, , , . Trước danh từ, tính từ đuôi giữ nguyên ( ), còn tính từ đuôi thêm ( ).

Tính từ đuôi và tính từ đuôi ở thể thông thường (muốn chuyển sang thể lịch sự: thêm vào sau; riêng đổi thành , đổi thành )
Tính từHiện tạiPhủ địnhQuá khứQuá khứ phủ định
高(たか)い高(たか)くない高(たか)かった高(たか)くなかった
いいよくないよかったよくなかった
静(しず)かだ静(しず)かじゃない静(しず)かだった静(しず)かじゃなかった

外(そと)はくらくて、さむいです。

Bên ngoài trời tối và lạnh. Truyện: Người bạn nhỏ

学校(がっこう)はとてもしずかでした。

Trường rất yên tĩnh. Truyện: Trường học ngày Chủ nhật

(N5) → (N5) →

Câu hỏi với

Để đặt câu hỏi, chỉ cần thêm vào cuối câu lịch sự, không đổi trật tự từ: (“đây là tôi”) thành (“đây là tôi à?”). Từ để hỏi đứng đúng ở vị trí của câu trả lời: , “đây là cái gì?”. Giữa bạn bè, người ta thường lên giọng ở cuối câu thay cho .

「これはわたしですか」

“Đây là thầy à?” Truyện: Bức tranh của Maria

Trợ từ cuối câu và

ở cuối câu dùng để tìm sự đồng tình, giống “nhỉ” trong tiếng Việt: , “trời đẹp nhỉ”. dùng để báo thông tin mới hoặc nhấn mạnh, giống “đấy”: , “ngon lắm đấy”. Bạn sẽ nghe hai trợ từ này trong hầu hết các cuộc hội thoại, và nhờ chúng mà lời nói tự nhiên hơn, bớt cứng nhắc.

「ねこがたくさんいますね」

“Nhiều mèo quá nhỉ.” Truyện: Tem hình mèo

Bắt đầu từ đâu

Những mẫu ngữ pháp bạn sẽ gặp đầu tiên, mỗi mẫu có phần giải thích và liên kết đến dòng của mẫu đó trong danh sách JLPT, nơi một câu trong truyện của hinoko cho thấy cách dùng.

JLPT N5

  • はĐánh dấu chủ đề, điều mà câu đang nói đến; đọc là “wa”.
  • がĐánh dấu chủ ngữ; cũng đánh dấu điều mình thích, muốn hoặc hiểu: (), , ().
  • をĐánh dấu tân ngữ trực tiếp, hoặc nơi đi qua hay rời khỏi; đọc là “o”.
  • にChỉ một thời điểm cụ thể, nơi có người hay vật, điểm đến, hoặc người nhận.
  • でChỉ nơi diễn ra hành động, hoặc phương tiện: đi bằng xe buýt, nói bằng tiếng Nhật.
  • です“Là”, thể lịch sự, sau danh từ và tính từ đuôi ; sau tính từ đuôi , chỉ làm câu lịch sự hơn.
  • 〜ますThể lịch sự của động từ ở hiện tại và tương lai: thói quen, sự thật chung, việc sắp làm.
  • い形容詞Tính từ đuôi , biến đổi theo thì và thể phủ định: (), (), ().
  • な形容詞Tính từ đuôi : thêm khi đứng trước danh từ, như (), chia với hoặc .
  • 〜て(つなぐ)Thể nối các hành động theo thứ tự: “làm A, rồi làm B”.

JLPT N4

  • 可能形Thể khả năng, “có thể, làm được”, như (), (); tân ngữ thường đi với .
  • 〜たらThể + : “nếu”, hoặc “khi, sau khi” A đã xảy ra thì B.
  • 〜てしまうThể + : làm xong hẳn một việc, hoặc lỡ làm và thấy tiếc; trong văn nói: .
  • 〜そう(様子)Gốc động từ (thể bỏ ), hoặc tính từ bỏ đuôi hay , + : “trông có vẻ…”, “có vẻ sắp…” ().
  • 〜と思うThể thông thường + (): “tôi nghĩ rằng…”; đánh dấu nội dung suy nghĩ.
  • 受身形Thể bị động: “bị, được ai đó làm” (người làm + ), cũng dùng cho chuyện không mong muốn.

2 bài giải thích chi tiết

Toàn bộ ngữ pháp JLPT, theo từng trình độ

Mọi mẫu ngữ pháp trong danh sách JLPT từ N5 đến N2 đều được giải thích bằng tiếng Việt, kèm ví dụ từ truyện của hinoko nếu có.

Câu hỏi về ngữ pháp tiếng Nhật

Nên bắt đầu học ngữ pháp tiếng Nhật từ đâu?

Từ các trợ từ , , , và , thể lịch sự và , cùng hai loại tính từ: chúng có mặt trong hầu hết các câu của một truyện N5. Sau đó là thể , dùng để nối các hành động và mở đường cho nhiều thể khác.

Mỗi trình độ JLPT có bao nhiêu mẫu ngữ pháp?

Trong danh sách của hinoko: 97 mẫu ở N5, 165 mẫu ở N4, 251 mẫu ở N3 và 201 mẫu ở N2, lấy từ danh sách của JLPT Sensei và đối chiếu với các nguồn khác.

Có nên học ngữ pháp trước khi đọc không?

Hãy học phần cơ bản rồi đọc. Một mẫu đã học sẽ nhớ lâu hơn khi bạn gặp lại trong truyện, và các truyện của hinoko được viết theo từng trình độ, nên ngữ pháp của mỗi trình độ xuất hiện lặp đi lặp lại.

Chưa tìm thấy câu trả lời?

Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ contact@hinoko-japanese.com: chúng tôi trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.

Cách hinoko hoạt động →