Thể て (て形) trong tiếng Nhật
Thể て là dạng động từ kết thúc bằng て hoặc で: 食べる (taberu) thành 食べて (tabete), 書く (kaku) thành 書いて (kaite). Thể này dùng để nối các hành động (“rồi”), nhờ vả với ください và tạo ra các mẫu như ている.
Động từ nhóm 2 (ichidan), する và 来る
Với động từ nhóm 2 (còn gọi là ichidan hay động từ đuôi ru), bỏ る rồi thêm て: 食べる (taberu) thành 食べて (tabete), 見る (miru) thành 見て (mite), 起きる (okiru) thành 起きて (okite). Hai động từ bất quy tắc rất dễ nhớ: する thành して (shite), 来る (kuru) thành 来て (kite).
- 食べる→食べて
- 見る→見て
- 起きる→起きて
- する→して
- 来る→来て
Động từ nhóm 1 (godan): quy tắc tùy vào âm cuối
Với động từ nhóm 1 (godan, còn gọi là động từ đuôi u), hãy xem âm tiết cuối. う, つ, る thành って: 買う thành 買って (katte), 待つ thành 待って (matte), 帰る thành 帰って (kaette). む, ぶ, ぬ thành んで: 飲む thành 飲んで (nonde), 遊ぶ thành 遊んで (asonde), 死ぬ thành 死んで (shinde).
く thành いて, ぐ thành いで: 書く thành 書いて (kaite), 泳ぐ thành 泳いで (oyoide). す thành して: 話す thành 話して (hanashite). Chỉ có một ngoại lệ: 行く (iku, đi) thành 行って (itte), không phải 行いて. Thì quá khứ theo đúng các quy tắc này, chỉ thay て, で bằng た, だ: 書いた, 飲んだ, 行った.
- 買う→買って
- 待つ→待って
- 帰る→帰って
- 飲む→飲んで
- 遊ぶ→遊んで
- 死ぬ→死んで
- 書く→書いて
- 泳ぐ→泳いで
- 話す→話して
- 行く→行って
Nối hành động và miêu tả
Thể て nối các hành động theo đúng thứ tự diễn ra: 朝起きて、顔を洗って、学校に行きます (asa okite, kao o aratte, gakkō ni ikimasu), “Buổi sáng tôi thức dậy, rửa mặt rồi đến trường”. Bản thân thể て không mang thì: thì của cả câu do động từ cuối quyết định. Tính từ cũng có thể て: đuôi い đổi thành くて (安くておいしい, yasukute oishii, “rẻ mà ngon”), còn danh từ và tính từ đuôi な thêm で (静かできれい, shizuka de kirei, “yên tĩnh và đẹp”).
Nhờ vả, hành động đang diễn ra, xin phép
Thêm ください để nhờ vả lịch sự: 見てください (mite kudasai), “xin hãy xem”. Thêm いる để nói về hành động đang diễn ra hoặc trạng thái kéo dài: 雨が降っている (ame ga futte iru), “trời đang mưa”, 結婚している (kekkon shite iru), “đã kết hôn”.
Thêm もいい để xin phép hoặc cho phép: 入ってもいいですか (haitte mo ii desu ka), “Tôi vào được không?”, và thêm はいけない để cấm: ここで写真を撮ってはいけません (koko de shashin o totte wa ikemasen), “Không được chụp ảnh ở đây”. てから nghĩa là “sau khi”: 手を洗ってから食べる (te o aratte kara taberu), “ăn sau khi rửa tay”. Tiếp theo là てみる (thử làm), てしまう (làm xong, hoặc lỡ làm) và ておく (làm sẵn từ trước).
Lỗi thường gặp
Một số động từ nhóm 1 trông giống động từ nhóm 2: 帰る (kaeru, về nhà), 入る (hairu, đi vào), 走る (hashiru, chạy), 知る (shiru, biết) và 切る (kiru, cắt) kết thúc bằng -eru hoặc -iru nhưng lại thành って: 帰って (kaette), không bao giờ là 帰て. Và 行く là động từ đuôi く duy nhất thành って: 行って.
Chú ý chữ っ nhỏ: 待って (matte) là thể て, còn 待て (mate) là mệnh lệnh cộc lốc, “Đợi!”. Ngoài ra, 来て (kite, từ 来る) phát âm giống hệt 着て (kite, từ 着る, mặc quần áo): chỉ có chữ kanji mới phân biệt được hai từ này.
Thể て của các động từ thường gặp
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 食べて | たべてtabete | Từ 食べる, động từ nhóm 2 (ichidan): る thành て. |
| 買って | かってkatte | Từ 買う: う, つ, る thành って. |
| 飲んで | のんでnonde | Từ 飲む: む, ぶ, ぬ thành んで. |
| 書いて | かいてkaite | Từ 書く: く thành いて. |
| 泳いで | およいでoyoide | Từ 泳ぐ: ぐ thành いで. |
| 話して | はなしてhanashite | Từ 話す: す thành して. |
| 行って | いってitte | Từ 行く: ngoại lệ duy nhất của động từ nhóm 1. |
| して | shite | Từ する, bất quy tắc. |
| 来て | きてkite | Từ 来る, bất quy tắc. |
Trong truyện của hinoko
シロはまどの前で、小さいゆきのねこをつくって、ひのこに見せます。
Trước cửa sổ, Shiro nặn một con mèo tuyết nhỏ rồi cho Hinoko xem. Truyện: Chú mèo tuyết
「どうぞ、入ってください」
“Mời cậu vào nhà.” Truyện: Người bạn nhỏ
シロは外であそんでいます。
Shiro đang chơi ở bên ngoài. Truyện: Chú mèo tuyết
「ありがとう。また来てもいいですか」
“Cảm ơn cậu. Tớ lại đến đây được không?” Truyện: Người bạn nhỏ
テストがおわってから、けんはゆいにえんぴつをかえします。
Làm bài xong, Ken trả bút chì cho Yui. Truyện: Mẩu bút chì ngắn
小さくて白いねこです。
Đó là một chú mèo nhỏ màu trắng. Truyện: Người bạn nhỏ
Xem thêm
Câu hỏi thường gặp về thể て
Thể て dùng để làm gì?
Để nối các hành động (起きて、食べて、出かけます: “Tôi thức dậy, ăn rồi đi ra ngoài”), nhờ vả lịch sự với ください (見てください, “xin hãy xem”), nói về việc đang diễn ra với いる (食べている, “tôi đang ăn”), và tạo ra nhiều mẫu khác như 〜てもいい (“được phép”) và 〜てしまう.
Chia thể て của động từ nhóm 2 như thế nào?
Thay る bằng て: 食べる thành 食べて, 見る thành 見て. Động từ nhóm 1 biến đổi theo kana cuối (書く → 書いて, 飲む → 飲んで, 待つ → 待って), còn する và 来る thành して và 来て (きて).
Thể て của 行く là gì?
行って (itte). Đây là ngoại lệ duy nhất trong động từ nhóm 1: các động từ đuôi く khác đều thành いて, như 書いて.
Chưa tìm thấy câu trả lời?
Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ contact@hinoko-japanese.com: chúng tôi trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.