Hậu tố xưng hô tiếng Nhật: san, kun, chan, sama, senpai và sensei
Hậu tố xưng hô tiếng Nhật là những từ ngắn đặt sau tên: さん (san) là cách gọi lịch sự mặc định với mọi người, くん (kun) chủ yếu dành cho con trai và nam thanh niên, ちゃん (chan) mang sắc thái trìu mến, dành cho trẻ nhỏ, con gái và bạn thân, còn さま (sama) là kính trọng nhất. Bạn không bao giờ đặt hậu tố sau tên của chính mình.
Các hậu tố trong nháy mắt
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| さん | san | Cách gọi lịch sự mặc định với mọi người, nam hay nữ: 山田さん. |
| くん | kun | Con trai và nam thanh niên, do người ngang hàng hoặc ở vị trí cao hơn gọi. |
| ちゃん | chan | Trìu mến: em bé, trẻ nhỏ, con gái, bạn thân, vật nuôi. |
| さま | sama | Kính trọng nhất: khách hàng, thư và email, thần linh và hoàng tộc. |
| 先生 | せんせいsensei | Thầy cô, bác sĩ, luật sư, nhà văn: 田中先生, hoặc chỉ 先生. |
| 先輩 | せんぱいsenpai | Người vào trường hoặc câu lạc bộ trước bạn: 田中先輩. |
Hậu tố xưng hô là gì, và vì sao không dùng cho chính mình
Trong tiếng Nhật, tên người thường đi kèm một hậu tố ngắn, gọi là 敬称 (keishō), “danh xưng kính trọng”. Hậu tố đứng sau họ (山田さん, Yamada-san), sau tên (ゆいちゃん, Yui-chan) hoặc cả sau một từ chỉ người (お客様, okyakusama, “quý khách”). Khác với “ông” hay “bà” trong tiếng Việt, さん giống nhau cho cả nam và nữ: dùng được với mọi người.
Quy tắc vàng: không bao giờ đặt sau tên của chính mình. “Tôi là Yamada” là 山田です (Yamada desu), không bao giờ là 山田さんです, vì hậu tố dùng để tôn trọng người khác, và phép lịch sự của người Nhật đòi hỏi khiêm tốn về bản thân. Điều này cũng áp dụng với người nhà của bạn và, ở nơi làm việc, với đồng nghiệp khi nói chuyện với người ngoài: khi nghe điện thoại của khách hàng, nhân viên nói 田中は席を外しております (“Tanaka hiện không có ở chỗ ngồi”), không có さん, kể cả khi Tanaka là sếp. Ngoại lệ thường gặp duy nhất là trẻ nhỏ, đôi khi tự gọi mình bằng tên kèm ちゃん, đúng như mọi người xung quanh vẫn gọi.
さん (san): lựa chọn an toàn với mọi người
Khi không chắc, hãy dùng さん: lịch sự mà không cứng nhắc, hợp với nam và nữ ở mọi lứa tuổi, hàng xóm, đồng nghiệp, bạn cùng lớp và nhân viên cửa hàng. Với người chưa quen, hãy đặt sau họ: 山田さん. Bạn bè và bạn cùng lớp thường đặt sau tên, như ゆいさん, và người nước ngoài thường được gọi bằng tên kèm さん: マリアさん.
さん cũng đứng sau tên nghề và cửa hàng: お医者さん (oishasan, “bác sĩ”), パン屋さん (“người làm bánh”, hoặc chính tiệm bánh), お巡りさん (omawarisan, “chú cảnh sát”). Với động vật, cách gọi này nghe ấm áp và hơi trẻ con: trong sách tranh, con mèo là ねこさん và con gấu là くまさん. Bản thân từ này bắt nguồn từ さま, được nói nhẹ đi trong lời nói hằng ngày.
くん (kun) và ちゃん (chan): ai gọi ai, ở tuổi nào
くん (君) chủ yếu dành cho con trai và nam thanh niên, do người ngang hàng hoặc ở vị trí cao hơn gọi: bạn cùng lớp, thầy cô gọi một học sinh nam, sếp gọi một nhân viên trẻ. Không bao giờ dùng để gọi người trên: thầy cô hay sếp của bạn không bao giờ là くん. Từ này cũng không hoàn toàn dành cho nam: ở quốc hội Nhật Bản, theo truyền thống, chủ tọa gọi mọi đại biểu, cả nam lẫn nữ, bằng 君. Ngược lại, ở trường học, ngày càng nhiều thầy cô gọi mọi học sinh là さん, dù nam hay nữ.
ちゃん, vốn là cách nói trẻ con của さん, mang sắc thái trìu mến: dành cho em bé, trẻ nhỏ, con gái, bạn thân, ông bà (おばあちゃん, obāchan, “bà”) và vật nuôi. Từ này thường đi với tên rút ngắn: さちこ thành さっちゃん, けんいち thành けんちゃん. Các bé trai thường là ちゃん ở nhà và くん ở trường, còn nhiều cô gái vẫn là ちゃん với bạn bè và người nhà cả khi đã trưởng thành. Nói với cấp trên hoặc người lớn tuổi ít quen biết, từ này nghe như coi thường.
さま (sama), 先生 (sensei) và 先輩 (senpai)
さま (様) là hậu tố kính trọng nhất trong bốn hậu tố. Cửa hàng và công ty dùng cho khách hàng, お客様 (okyakusama), và từ này đứng sau tên người nhận trên thư hoặc email: 山田様. Đây cũng là hậu tố của thần linh, vua chúa và công chúa, như 神様 (kamisama), 王様 (ōsama) và お姫様 (ohimesama), còn nói với bạn bè thì nghe như đùa. Bạn cũng nghe từ này trong các cách nói cố định như お疲れさま và ごちそうさま.
Một số danh xưng cũng hoạt động như hậu tố. 先生 (sensei) dành cho thầy cô, cũng như bác sĩ, luật sư, nhà văn và họa sĩ manga: 田中先生, hoặc chỉ 先生 để gọi, không bao giờ thêm さん. Ở trường và trong câu lạc bộ, người vào trước bạn là 先輩 (senpai), và bạn có thể gọi là 田中先輩 hoặc chỉ 先輩. Tuy nhiên ở nơi làm việc, đồng nghiệp đi trước thường chỉ là 田中さん.
Không dùng hậu tố (呼び捨て), và những lỗi thường gặp
Gọi ai đó bằng tên trống không là 呼び捨て (yobisute), từ 呼ぶ, “gọi”, và 捨てる, “vứt bỏ”. Cách này bình thường giữa bạn thân, khi bố mẹ gọi con và với các nhân vật lịch sử như 紫式部 (Murasaki Shikibu); với người khác thì nghe bất lịch sự hoặc quá suồng sã. Hãy chờ người kia đề nghị, thường bằng câu 呼び捨てでいいよ (“cứ gọi tên mình thôi”).
Những lỗi thường gặp nhất: đặt さん sau tên của chính mình, nói お母さん về mẹ mình với người ngoài gia đình (hãy nói 母, haha) và gọi người lớn tuổi hơn là くん hoặc ちゃん. Cũng đừng chồng hai danh xưng: 先生さん là sai, chỉ cần 先生. Thư gửi cho một công ty thay vì một người dùng 御中 (onchū), không dùng 様. Khi không chắc, họ kèm さん gần như luôn an toàn.
Senpai là gì: ý nghĩa của 先輩 trong tiếng Nhật
先輩 (senpai) nghĩa là “đàn anh, đàn chị”: người vào cùng trường, câu lạc bộ hay công ty trước bạn. Từ trái nghĩa là 後輩 (kōhai), “đàn em”.
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 後輩 | こうはいkōhai | Đàn em: người vào sau bạn. |
| 同期 | どうきdōki | Người vào cùng năm với bạn. |
| 田中先輩 | たなかせんぱいTanaka-senpai | Senpai làm danh xưng sau họ. |
| 先生 | せんせいsensei | Thầy cô hoặc bác sĩ: không bao giờ gọi là senpai. |
| 部活 | ぶかつbukatsu | Câu lạc bộ sau giờ học, nơi senpai và kōhai quan trọng nhất. |
Senpai nghĩa là gì
先輩 được viết bằng 先, “trước”, và 輩, “những người cùng nhóm”: người cùng nhóm đến trước bạn. Điều quan trọng là thứ tự vào nhóm, không phải tuổi tác. Học sinh trên bạn một khóa là senpai của bạn, đồng nghiệp vào công ty trước bạn cũng vậy, dù họ có thể ít tuổi hơn.
Từ trái nghĩa là 後輩 (kōhai), “người đến sau”. Những người vào cùng năm là 同期 (dōki).
Mối quan hệ senpai và kōhai
Ở trường học Nhật Bản, nhất là trong các câu lạc bộ sau giờ học (部活, bukatsu), và ở nhiều công ty, mối quan hệ giữa senpai và kōhai định hình cuộc sống hằng ngày. Kōhai nói năng lịch sự với です và ます, giúp đỡ và học hỏi. Senpai cho lời khuyên, quan tâm đến kōhai và thường trả tiền bữa ăn sau buổi tập.
Mối quan hệ này có thể kéo dài cả đời: nhiều người trưởng thành vẫn gọi các đàn anh, đàn chị trong câu lạc bộ cũ là “senpai” sau hàng chục năm rời trường.
Cách dùng từ này
Bạn có thể dùng 先輩 một mình để gọi ai đó (先輩!), hoặc đặt sau họ như một danh xưng: 田中先輩 (Tanaka-senpai). Cách này phổ biến nhất ở trường và trong câu lạc bộ. Ở nơi làm việc, người ta thường gọi đồng nghiệp đi trước bằng họ kèm さん (田中さん) và dùng 先輩 khi nói về họ: 会社の先輩, “đàn anh, đàn chị ở công ty”.
Thầy cô không bao giờ là senpai: thầy cô là 先生 (sensei). Người lớn tuổi hơn nhưng ở ngoài nhóm của bạn cũng không phải senpai.
“Notice me, senpai”
Trong manga và anime, cảnh kōhai nhút nhát thầm thương một senpai nổi tiếng là mô típ kinh điển, và từ đó internet có câu nói vui “notice me, senpai” (“hãy để ý đến em đi, senpai”). Ngoài đời, senpai là một từ bình thường, không mang nghĩa lãng mạn: từ này chỉ cho biết ai đến trước.
Chính tả và phát âm
Trong rōmaji, bạn sẽ thấy cả senpai lẫn sempai: ん đứng trước p nghe như m, và cách phiên âm cũ viết theo lối đó. Hãy đọc sen-pai, không nhấn mạnh vào phần nào.
せんぱいの中村さんは「しおりを挟んだまま返しちゃっただけに決まってるよ」と笑った。
Nakamura-san, đàn chị ở chỗ làm, cười bảo: “Chắc chắn là người ta trả sách mà quên rút thẻ ra thôi.” Truyện: Tấm thẻ đánh dấu trang ngày thứ Hai
せんぱいの言うことも分からなくはないものの、毎週同じ曜日にしおりを忘れる人など、いるだろうか。
Yui thấy lời đàn chị cũng không phải không có lý, nhưng liệu có ai tuần nào cũng quên thẻ vào đúng một ngày như thế không? Truyện: Tấm thẻ đánh dấu trang ngày thứ Hai
Sensei là gì: 先生 (sensei), “thầy cô” trong tiếng Nhật
先生 (sensei) nghĩa là “thầy cô”, nghĩa đen là “sinh ra trước”. Đây cũng là danh xưng kính trọng dành cho bác sĩ, luật sư, chính trị gia và nghệ sĩ, đặt sau họ: 田中先生 (Tanaka-sensei).
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 教師 | きょうしkyōshi | Giáo viên với tư cách nghề nghiệp: từ để nói về nghề của mình. |
| 講師 | こうしkōshi | Giảng viên ở trung tâm luyện thi, trường ngoại ngữ hoặc đại học. |
| 教授 | きょうじゅkyōju | Giáo sư, chức danh học thuật. |
| 担任 | たんにんtannin | Giáo viên chủ nhiệm, phụ trách lớp trong cả năm. |
| 生徒 | せいとseito | Học sinh; ở đại học là 学生 (gakusei). |
| 先輩 | せんぱいsenpai | Đàn anh, đàn chị ở trường hoặc nơi làm việc; có chung chữ kanji 先. |
Sinh ra trước: chữ kanji 先生
先 (sen) nghĩa là “trước” và 生 (sei) là “sinh ra, sự sống”: 先生 là người sinh ra trước bạn, nên biết nhiều hơn. Từ này đến từ tiếng Hán, nơi 先生 vẫn là cách gọi lịch sự tương đương “ông”; ở Nhật, từ này trở thành tên gọi những người dạy học, tư vấn hoặc chữa bệnh.
Trong tiếng Nhật hằng ngày, 先生 vừa là danh từ vừa là danh xưng. Là danh từ, 先生が来ました (sensei ga kimashita) nghĩa là “thầy đã đến”. Là danh xưng, từ này đứng sau họ, giống さん: 山田先生 (Yamada-sensei). Và học sinh gọi thầy cô đơn giản là 先生!, không bao giờ chỉ gọi tên.
Không chỉ là thầy cô
先生 cũng là cách gọi bác sĩ, nha sĩ hay bác sĩ thú y: ở phòng khám, bệnh nhân và y tá gọi bác sĩ là 先生. Luật sư, nghị sĩ, tiểu thuyết gia, họa sĩ manga và người dạy thư pháp, trà đạo hay võ thuật cũng được những người họ phục vụ hoặc dạy dỗ gọi là 先生.
Trong các võ đường karate, judo hay aikido trên khắp thế giới, sensei là từ chỉ người hướng dẫn, thường kèm cái cúi chào lúc đầu và cuối buổi tập. Trong giới manga, biên tập viên và trợ lý gọi họa sĩ là 先生, người hâm mộ cũng vậy trong thư của họ.
Nói về nghề của mình: 教師 và 先生
Để nói về nghề nghiệp, tiếng Nhật trang trọng dùng 教師 (kyōshi): 教師をしています (kyōshi o shite imasu), “tôi làm giáo viên”. Trong hội thoại, 小学校の先生をしています (shōgakkō no sensei o shite imasu), “tôi là giáo viên tiểu học”, cũng phổ biến, vì ở đây 先生 gọi tên nghề. Tiếng Nhật còn có 教員 (kyōin), từ chính thức trong giấy tờ, và 講師 (kōshi), giảng viên ở trung tâm luyện thi, trường ngoại ngữ hoặc đại học.
Học sinh ở Nhật có giáo viên chủ nhiệm, 担任の先生 (tannin no sensei), người phụ trách lớp suốt cả năm. Ở đại học, sinh viên gọi mọi giảng viên là 先生; 教授 (kyōju), “giáo sư”, là chức danh, dùng trong văn viết và khi giới thiệu.
Những lỗi thường gặp
Đừng bao giờ đặt 先生 sau tên của mình: 私はマリア先生です nghe như đang tự khen mình. Hãy giới thiệu マリアです và nói bạn dạy môn gì. Và đừng thêm さん: 田中先生さん là sai, vì 先生 đã là danh xưng.
Bạn có thể gọi thầy cô là 先生 mà không cần tên, nhưng không phải với bất kỳ ai: người lạ trên phố thì gọi あの、すみません. Và trong khi ở nước ngoài “sensei” chủ yếu chỉ người dạy võ, thì ở Nhật từ này dùng cho nhiều người hơn hẳn, nên đừng ngạc nhiên khi nghe thấy ở bệnh viện hay ở quốc hội.
先生がマリアのつくえの前でとまりました。
Thầy giáo dừng lại trước bàn của Maria. Truyện: Bức tranh của Maria
おてらに着いたら、先生が「おそかったですね」と言いました。
Khi đến chùa, thầy giáo nói: “Các em đến muộn đấy.” Truyện: Tấm bản đồ Kyoto
Onii-chan (お兄ちゃん): anh chị em trong tiếng Nhật
お兄ちゃん (onii-chan) nghĩa là “anh trai”, nói một cách trìu mến, như trẻ em gọi anh mình. Tiếng Nhật có một từ riêng cho mỗi người: anh trai, chị gái, em trai và em gái.
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| お兄さん | おにいさんonīsan | Anh trai, lịch sự. |
| お姉ちゃん | おねえちゃんonee-chan | Chị gái, trìu mến. |
| 兄貴 | あにきaniki | Đại ca, thô và thân mật. |
| 弟 | おとうとotōto | Em trai. |
| 妹 | いもうとimōto | Em gái. |
Lớn hơn hay nhỏ hơn
Tiếng Nhật luôn phân biệt lớn hay nhỏ: 兄 (ani) là anh trai, 弟 (otōto) là em trai, 姉 (ane) là chị gái và 妹 (imōto) là em gái. Anh chị em nói chung là 兄弟 (kyōdai).
Gia đình mình, gia đình người khác
Khi nói với người khác về anh chị em của mình, hãy dùng các từ đơn giản: 兄が二人います, “tôi có hai anh trai”. Với gia đình người khác, hoặc khi gọi anh chị của mình, hãy thêm sự lịch sự: お兄さん (onīsan), お姉さん (onēsan). Em thường được gọi bằng tên.
Onii-chan, onee-chan, aniki
Đuôi ちゃん khiến từ này trìu mến và trẻ con: お兄ちゃん, お姉ちゃん (onee-chan). 兄貴 (aniki) thô và nam tính, trong phim xã hội đen còn chỉ đàn anh được kính nể. Người bán hàng và người lạ cũng gọi thanh niên là おにいさん và thiếu nữ là おねえさん.
Đại từ tiếng Nhật: tôi, bạn, anh ấy và cô ấy
Tiếng Nhật có nhiều từ để nói “tôi”: わたし (watashi) trung tính, ぼく (boku) và おれ (ore) mang tính nam giới và thân mật hơn. Để nói “bạn”, có từ あなた (anata), nhưng người ta thường gọi tên người đó kèm さん, hoặc lược bỏ đại từ.
| Từ | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 僕 | ぼくboku | Tôi, nam giới, nhẹ nhàng. |
| 俺 | おれore | Tôi, nam giới, thân mật. |
| あなた | anata | Bạn, trong sách giáo khoa; thường được tránh dùng. |
| 君 | きみkimi | Bạn, thầy cô dùng và trong bài hát. |
| 彼女 | かのじょkanojo | Cô ấy; cũng có nghĩa là bạn gái. |
Các cách nói “tôi”
わたし đúng với mọi người, còn わたくし (watakushi) rất trang trọng. ぼく là cách xưng nhẹ nhàng của nam giới, được các bé trai và nhiều người đàn ông dùng; おれ thô hơn, dùng giữa bạn bè. あたし là dạng thân mật của nữ giới, và một số người, nhất là ở miền tây Nhật Bản, nói うち.
Vì sao “bạn” lại khó dùng
あなた có trong mọi sách giáo khoa, nhưng nói thẳng với ai đó có thể nghe xa cách, thậm chí lạnh lùng; đây cũng là từ một số người vợ dùng để gọi chồng. Người ta thích gọi tên hơn: 田中さんは行きますか? thay vì “bạn có đi không?”. きみ (kimi) được thầy cô dùng với học trò và xuất hiện trong bài hát; おまえ (omae) và あんた (anta) thì suồng sã.
Anh ấy, cô ấy, chúng tôi, họ
かれ (kare, anh ấy) và かのじょ (kanojo, cô ấy) còn có nghĩa “bạn trai” và “bạn gái”. Số nhiều thêm たち hoặc ら: わたしたち (watashitachi, chúng tôi), かれら (karera, họ).
Hãy lược bỏ
Tiếng Nhật bỏ đại từ bất cứ khi nào nghĩa đã rõ: chỉ 行きます đã có nghĩa “tôi sẽ đi” khi trả lời. Bắt đầu mọi câu bằng わたしは nghe nặng nề; hãy giữ lại khi cần nhấn mạnh sự đối lập hoặc khi giới thiệu.
Keigo: sự lịch sự trong động từ
Hậu tố là một nửa của phép lịch sự tiếng Nhật; nửa còn lại nằm ở động từ. 敬語 (keigo), kính ngữ, có ba lối nói. 丁寧語 (teineigo), lối nói lịch sự, là です và ます mà bạn học đầu tiên. 尊敬語 (sonkeigo), tôn kính ngữ, nâng người được nói đến lên: thầy cô, khách hàng, cấp trên. 謙譲語 (kenjōgo), khiêm nhường ngữ, hạ thấp bạn và phía của bạn, qua đó nâng người kia lên.
Đa số động từ theo hai mẫu. Tôn kính: お + gốc động từ thể ます + になる, như 先生が お帰りになりました (“thầy đã về rồi”). Khiêm nhường: お + gốc động từ thể ます + する, như わたしが お持ちします (“để tôi mang giúp”). Động từ tạo từ danh từ gốc Hán dùng ご thay cho お: ご案内します (“để tôi dẫn đường”). Các động từ thông dụng nhất có từ đặc biệt riêng:
| Động từ | Tôn kính ngữ (尊敬語) | Khiêm nhường ngữ (謙譲語) | Lịch sự (丁寧語) |
|---|---|---|---|
| いるcó, ở (dùng cho người và con vật) | いらっしゃいます | おります | います |
| 行くđi | いらっしゃいます | 参ります | 行きます |
| 来るđến | いらっしゃいます | 参ります | 来ます |
| 言うnói | おっしゃいます | 申します | 言います |
| 見るnhìn, xem, thấy | ご覧になります | 拝見します | 見ます |
| 食べるăn | 召し上がります | いただきます | 食べます |
| するlàm | なさいます | いたします | します |
| 知っているbiết (khi nói “tôi biết” thì dùng しっています) | ご存じです | 存じております | 知っています |
| 会うgặp, gặp gỡ (ai đó) | お会いになります | お目にかかります | 会います |
Cho và nhận cũng có dạng riêng: khi người trên cho bạn vật gì, くれる thành くださる; khi bạn nhận từ họ hoặc biếu họ, もらう thành いただく và あげる thành 差し上げる.
Trước hết bạn cần keigo để nghe hiểu: nhân viên cửa hàng, thông báo ở nhà ga và email công việc dùng keigo suốt, còn bạn vẫn có thể nói lịch sự chỉ với です và ます. Trong danh sách ngữ pháp JLPT, keigo bắt đầu từ N4.
Trong danh sách ngữ pháp JLPT N4: いらっしゃる · なさる · いたします · ございます · お〜になる · お〜する(謙譲)
「この間はありがとうございました。おれいに、りゅうぐうじょうというところへごあんないします」
“Cảm ơn anh vì hôm trước. Để đền ơn, tôi xin đưa anh đến một nơi gọi là Long Cung.” Truyện: Urashima Tarō
やまださんはまず、「来た時間からすれば、これは雨の前からいらっしゃったお客様のかさです」と、ぬれていないかさをおばあさんに渡した。
Trước tiên, Yamada-san đưa chiếc ô không ướt cho bà cụ: “Xét theo giờ mọi người đến, chiếc này là của vị khách đã có mặt từ trước khi mưa.” Truyện: Ba chiếc ô
「いつも市バスをご利用いただき、ありがとうございます。道路工事につき、十月十二日より十五日まで、『公民館前』および『中央公園前』の停留所は運休いたします。」
“Cảm ơn quý khách đã luôn sử dụng xe buýt thành phố. Do thi công đường, từ ngày 12 đến ngày 15 tháng 10, các trạm ‘Nhà văn hóa’ và ‘Công viên Trung tâm’ sẽ tạm ngừng phục vụ.” Truyện: Giờ xe buýt
Trong truyện của hinoko
「ねこさん、学校は休みですか」
“Mèo ơi, hôm nay trường nghỉ à?” Truyện: Trường học ngày Chủ nhật
「けんくん、ラーメン三つ、運べる?」と店長が聞きました。
Chủ quán hỏi: “Ken, cháu bưng được ba bát ramen không?” Truyện: Lần đầu đi làm thêm
さっちゃん、お元気ですか。こちらは十二月なのに夏で、毎日とてもあついです。
Sacchan thân mến, cậu có khỏe không? Ở đây tháng Mười Hai mà lại là mùa hè, ngày nào cũng nóng lắm. Truyện: Những lá thư từ Brazil
りゅうぐうじょうでは、うつくしいおとひめさまがむかえてくれました。
Ở Long Cung, công chúa Otohime xinh đẹp ra đón chàng. Truyện: Urashima Tarō
Xem thêm
Câu hỏi về hậu tố xưng hô tiếng Nhật
San trong tiếng Nhật nghĩa là gì?
さん (san) là hậu tố lịch sự đặt sau tên, hơi giống “ông”, “bà”, “anh”, “chị”, nhưng giống nhau với mọi người: 山田さん, Yamada-san. Từ này dùng cho cả nam và nữ, sau họ hoặc tên, và cả sau tên nghề, cửa hàng: パン屋さん, người làm bánh.
Khi nào dùng sama?
さま (様, sama) kính trọng hơn さん. Hãy dùng cho khách hàng (お客様), sau tên người nhận trên thư hoặc email (山田様), và cho thần linh, hoàng tộc. Nói với bạn bè thì nghe như đùa.
Có thể gọi ai đó là chan không?
Chỉ với trẻ nhỏ, bạn thân, người trong nhà hoặc vật nuôi. ちゃん (chan) mang sắc thái trìu mến: nói với cấp trên hoặc người lớn ít quen biết thì nghe như coi thường. Khi không chắc, hãy dùng さん.
Senpai và sensei khác nhau thế nào?
先生 (sensei) dành cho thầy cô, bác sĩ, luật sư và nhà văn. 先輩 (senpai) dành cho người vào trường, câu lạc bộ hoặc công ty trước bạn. Cả hai đều đứng sau tên (田中先生, 田中先輩) hoặc đứng một mình, và không bao giờ thêm さん.
Có thể đặt san sau tên của mình không?
Không. Hậu tố dùng để tôn trọng người khác, nên bạn không bao giờ dùng cho chính mình: “Tôi là Yamada” là 山田です, không bao giờ là 山田さんです. Điều này cũng áp dụng với người nhà của bạn khi nói chuyện với người ngoài.
Chưa tìm thấy câu trả lời?
Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ contact@hinoko-japanese.com: chúng tôi trả lời bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.