hinoko

やくせない言葉(ことば) Những từ không thể dịch

Emma viết bên bàn cạnh cửa sổ; ánh nắng lọt qua kẽ lá in những đốm sáng lên cuốn sổ của cô.
N2 Mỗi người một nghề

Emma, người dạy tiếng Anh và làm dịch thuật, viết một bài tản văn cho một tạp chí.

  • ~12 phút
  • 21 câu
  • 833 ký tự
  • 110 kanji
  • 1 từ N1

Từng từ, từng chữ kanji đều được đối chiếu với danh sách N2 và các trình độ thấp hơn; có 1 từ N1, được đánh dấu trong phần từ vựng. Cách kiểm tra →

Quá khó? Hãy thử truyện N3 hoặc truyện N4.

Nội dung truyện

次(つぎ)の 文章(ぶんしょう)は、島(しま)の 小学校(しょうがっこう)で 英語(えいご)を 教(おし)えながら、ほんやくの 仕事(しごと)も している エマが、ある 雑誌(ざっし)に 頼(たの)まれて 書(か)いた ものである。

Bài viết dưới đây do Emma, người vừa dạy tiếng Anh ở một trường tiểu học trên đảo vừa làm công việc dịch thuật, viết theo lời đề nghị của một tạp chí.

ほんやくの 仕事(しごと)を していると、「英語(えいご)に やくせない 日本語(にほんご)は ありますか」と よく 聞(き)かれる。

Làm nghề dịch thuật, tôi thường được hỏi: “Có từ tiếng Nhật nào không dịch được sang tiếng Anh không?”

確(たし)かに、いわゆる「やくせない 言葉(ことば)」は 少(すく)なくない。

Quả thật, những cái gọi là “từ không thể dịch” không hề ít.

しかし、それは、一(いち)語(ご)では やくせない という ことにすぎないと、私(わたし)は 考(かんが)えている。

Nhưng tôi cho rằng điều đó chẳng qua chỉ có nghĩa là không thể dịch bằng một từ duy nhất.

例(たと)えば、晴(は)れた 日(ひ)に、木(き)の 枝(えだ)や 葉(は)の 間(あいだ)から こぼれる 光(ひかり)を、日本語(にほんご)では「こもれび」と 言(い)う。

Chẳng hạn, ánh nắng lọt qua kẽ cành, kẽ lá vào một ngày đẹp trời, tiếng Nhật gọi là “komorebi”.

英語(えいご)には、これと ぴったり 同(おな)じ 一(いち)語(ご)は ないと 言(い)われるが、二(ふた)つの 言葉(ことば)を 使(つか)えば、その 光(ひかり)の 様子(ようす)は じゅうぶんに 伝(つた)えられる。

Người ta nói tiếng Anh không có từ nào khớp hoàn toàn với từ này, nhưng nếu dùng hai từ thì vẫn có thể diễn tả đầy đủ dáng vẻ của thứ ánh sáng ấy.

「いただきます」も 同(おな)じである。

Với “itadakimasu” cũng vậy.

この 言葉(ことば)には、食(た)べ物(もの)の 命(いのち)や、料理(りょうり)を 作(つく)ってくれた 人(ひと)への かんしゃの 気持(きも)ちが 含(ふく)まれている、と よく 言(い)われる。

Người ta thường nói câu này chứa đựng lòng biết ơn đối với sinh mệnh của thức ăn và đối với người đã nấu bữa ăn.

しかも、その 由来(ゆらい)は、「頭(あたま)の 上(うえ)に いただく」という 動作(どうさ)だったらしい。

Hơn nữa, có vẻ như nó bắt nguồn từ động tác “cung kính nâng lên trên đầu”.

ただ、どの 家(いえ)でも 食事(しょくじ)の 前(まえ)に こう 言(い)う 習慣(しゅうかん)は、それほど 古(ふる)くは なく、学校(がっこう)や 家(いえ)で 教(おし)えられて 広(ひろ)まったと 考(かんが)えられる。

Tuy nhiên, thói quen nói câu này trước bữa ăn ở mọi gia đình thì không lâu đời đến thế, mà người ta cho rằng nó lan rộng nhờ được dạy ở trường và ở nhà.

「もったいない」の 場合(ばあい)は、その 説明(せつめい)が、その まま 海(うみ)を 越(こ)えた 出会(であ)いに なった。

Còn với “mottainai”, chính lời giải thích đã trở thành một cuộc gặp gỡ vượt qua biển cả.

ケニアの マータイさんは、木(き)を 植(う)える 活動(かつどう)を 続(つづ)け、二(に)千(せん)四(よ)年(ねん)に ノーベル平和(へいわ)賞(しょう)を 受(う)けた。

Bà Wangari Maathai người Kenya, người bền bỉ với hoạt động trồng cây, đã nhận giải Nobel Hòa bình năm 2004.

次(つぎ)の 年(とし)、日本(にほん)で この 言葉(ことば)を 知(し)った 彼女(かのじょ)は、ものを 大切(たいせつ)に する 心(こころ)を 表(あらわ)す 言葉(ことば)として、原語(げんご)の まま 世界(せかい)に 広(ひろ)めようと 呼(よ)びかけた。

Năm sau, khi biết đến từ này ở Nhật Bản, bà đã kêu gọi phổ biến nó ra khắp thế giới, giữ nguyên tiếng gốc, như một từ thể hiện tấm lòng trân quý đồ vật.

そして、今(いま)では、イギリスの 大(おお)きな 辞書(じしょ)にも、この 言葉(ことば)が のっている。

Và giờ đây, từ này đã có mặt cả trong một cuốn từ điển lớn của Anh.

一(いち)語(ご)で やくせないからこそ、私(わたし)たちは ていねいに 説明(せつめい)しようと する。

Chính vì không thể dịch bằng một từ, chúng ta mới cố gắng giải thích thật cặn kẽ.

その 説明(せつめい)が、相手(あいて)の 国(くに)の 暮(く)らしや 考(かんが)え方(かた)を 読(よ)み取(と)る きっかけに なり、しかも、自分(じぶん)の 言葉(ことば)を 見直(みなお)す きっかけにも なる。

Lời giải thích ấy trở thành cơ hội để hiểu được cuộc sống và cách nghĩ ở đất nước của người kia, hơn nữa còn là cơ hội để nhìn lại ngôn ngữ của chính mình.

私(わたし)も、「いただきます」を 母(はは)に 説明(せつめい)しようと して、自分(じぶん)の 国(くに)の 食事(しょくじ)の あいさつについて、改(あらた)めて 考(かんが)えた。

Bản thân tôi, khi cố giải thích “itadakimasu” cho mẹ, cũng đã nghĩ lại về những lời nói trước bữa ăn ở đất nước mình.

言葉(ことば)は、辞書(じしょ)の やくにもとづいて 一(いち)語(ご)を 選(えら)べば 伝(つた)わる、というものではない。

Ngôn từ không phải cứ chọn một từ theo lời dịch trong từ điển là truyền đạt được.

説明(せつめい)するのに 時間(じかん)が かかるからこそ、そこに 本当(ほんとう)の 出会(であ)いが 生(う)まれるのでは ないだろうか。

Chẳng phải chính vì việc giải thích tốn thời gian mà ở đó, một cuộc gặp gỡ thật sự mới nảy sinh hay sao?

辞書(じしょ)の やくは、その 言葉(ことば)への 入口(いりぐち)にすぎない。

Lời dịch trong từ điển chẳng qua chỉ là cánh cửa dẫn vào từ ấy.

やくせない 言葉(ことば)に 出会(であ)った ときこそ、二(ふた)つの 文化(ぶんか)が 出会(であ)う ときなのでは ないだろうか。

Chẳng phải chính lúc ta gặp một từ không thể dịch cũng là lúc hai nền văn hóa gặp gỡ nhau hay sao?

Bạn đã hiểu chưa?

  1. 1 この 文章(ぶんしょう)で、エマが 一番(いちばん) 言(い)いたい ことは 何(なに)か。

    Trong bài viết này, điều Emma muốn nói nhất là gì?

    Xem đáp án

    Đáp án: 3. やくせない 言葉(ことば)の 説明(せつめい)から、出会(であ)いが 始(はじ)まる。 Gặp gỡ bắt đầu từ lời giải thích những từ không thể dịch.

  2. 2 「それは、一(いち)語(ご)では やくせない という ことにすぎない」と あるが、「それ」は 何(なん)の ことか。

    Trong bài có câu “điều đó chẳng qua chỉ có nghĩa là không thể dịch bằng một từ duy nhất”. “Điều đó” là chỉ điều gì?

    Xem đáp án

    Đáp án: 4. 言葉(ことば)が 「やくせない」と 言(い)われる こと Việc có những từ được gọi là “không thể dịch”

  3. 3 「もったいない」について、文章(ぶんしょう)の 内容(ないよう)と 合(あ)う ものは どれか。

    Về “mottainai”, điều nào đúng với nội dung bài viết?

    Xem đáp án

    Đáp án: 2. マータイさんは、日本(にほん)で この 言葉(ことば)を 知(し)り、広(ひろ)めようと した。 Bà Maathai biết đến từ này ở Nhật và muốn phổ biến nó.

Truyện tiếp theo

月曜日(げつようび)のしおり Tấm thẻ đánh dấu trang ngày thứ Hai Ở thư viện nơi Yui làm việc, thứ Hai nào cũng có một cuốn sách được trả lại, bên trong kẹp một tấm thẻ đánh dấu trang làm từ hoa ép. N2 19 câu · ~11 phút

Thêm truyện N2 →

Mở trong trình đọc tương tác →

Chạm để tra từ, nghe giọng đọc tổng hợp và ôn tập.

Ngữ pháp trong truyện này

  • 〜からこそ Thể thông thường + : “chính vì…”, nhấn mạnh đó mới là lý do thật.

    一(いち)語(ご)で やくせないからこそ、私(わたし)たちは ていねいに 説明(せつめい)しようと する。

    Chính vì không thể dịch bằng một từ, chúng ta mới cố gắng giải thích thật cặn kẽ.

  • 〜にすぎない Thể thông thường hoặc danh từ + : “chỉ là, không hơn”, để giảm nhẹ.

    しかし、それは、一(いち)語(ご)では やくせない という ことにすぎないと、私(わたし)は 考(かんが)えている。

    Nhưng tôi cho rằng điều đó chẳng qua chỉ có nghĩa là không thể dịch bằng một từ duy nhất.

  • 〜のではないだろうか Thể thông thường + : “chẳng phải là… hay sao?”, một ý kiến nêu ra nhẹ nhàng, khiêm tốn.

    説明(せつめい)するのに 時間(じかん)が かかるからこそ、そこに 本当(ほんとう)の 出会(であ)いが 生(う)まれるのでは ないだろうか。

    Chẳng phải chính vì việc giải thích tốn thời gian mà ở đó, một cuộc gặp gỡ thật sự mới nảy sinh hay sao?

Ngữ pháp JLPT N2: 201 mẫu ngữ pháp kèm giải thích và ví dụ →

Từ vựng (134 từ)

次 つぎ
tiếp theo; = “sáng hôm sau”
文章 ぶんしょう
bài viết, văn bản
島 しま
đảo, hòn đảo
小学校 しょうがっこう
trường tiểu học (sáu năm, từ 6 đến 12 tuổi)
英語 えいご
tiếng Anh
教える おしえる
dạy; chỉ cho, cho biết
ほんやく
bản dịch, việc dịch
仕事 しごと
công việc
する
làm
ある
một… nọ, một… nào đó (trong truyện kể)
雑誌 ざっし
tạp chí
頼む たのむ
nhờ (giúp việc gì); trông cậy vào ai đó
書く かく
viết
もの
đồ vật, thứ
やくす
dịch
日本語 にほんご
tiếng Nhật
ある
có, ở (dùng cho đồ vật)
よく
tốt, giỏi; thường xuyên
聞く きく
nghe; hỏi
確かに たしかに
quả thật, đúng là
いわゆる
cái gọi là, thường được gọi là
言葉 ことば
từ, lời nói; một lời nhắn ngắn
少ない すくない
ít; = “ít người”
しかし
nhưng, tuy nhiên (văn viết)
それ
cái đó (ở gần người nghe, hoặc đã nhắc đến)
一 いち
một
語 ご
tiếng, ngôn ngữ; = “tiếng Nhật”, = “tiếng gì”; từ; () một từ duy nhất
私 わたし
tôi
考える かんがえる
suy nghĩ, cân nhắc
例えば たとえば
ví dụ
晴れる はれる
(trời) quang đãng, hửng nắng
日 ひ
ngày
木 き
cây
枝 えだ
cành (cây)
葉 は
lá, lá cây
間 あいだ
trong khoảng, trong lúc; giữa
こぼれる
tràn ra, đổ ra; ( ) (ánh sáng) lọt qua
光 ひかり
ánh sáng, tia sáng
こもれび N1
ánh nắng xuyên qua kẽ lá
言う いう
nói
これ
cái này (gần mình)
ぴったり
vừa khít, đúng y
同じ おなじ
giống nhau, cùng
二つ ふたつ
hai (cái)
使う つかう
dùng, sử dụng
その
… đó, … ấy (đã nhắc đến, hoặc ở gần người nghe)
様子 ようす
vẻ, dáng vẻ, tình trạng
じゅうぶん
đủ, đầy đủ, kỹ
伝える つたえる
truyền đạt (lời nhắn), nói lại
いただきます
câu nói trước khi ăn (≈ “mời cả nhà ăn cơm”; nghĩa đen “tôi xin nhận”)
この
… này (gần mình, hoặc vừa nhắc đến)
食べ物 たべもの
đồ ăn, thức ăn
命 いのち
sinh mạng, mạng sống
料理 りょうり
nấu ăn; món ăn
作る つくる
làm, tạo ra
人 ひと
người; = “nhân viên bưu điện”
かんしゃ
lòng biết ơn, sự cảm tạ
気持ち きもち
cảm xúc, tâm trạng; cảm giác (: dễ chịu)
含む ふくむ
chứa, bao gồm
しかも
hơn nữa, lại còn
由来 ゆらい
nguồn gốc (của một từ, một phong tục)
頭 あたま
đầu
上 うえ
trên, phía trên
いただく
(nghĩa cổ) kính cẩn đội lên đầu; nhận (khiêm nhường)
動作 どうさ
động tác, cử chỉ
ただ
(ở đầu câu) chỉ có điều, tuy nhiên
どの
… nào?; () … nào cũng, mọi…
家 いえ
nhà, ngôi nhà
食事 しょくじ
bữa ăn; () dùng bữa, ăn cơm
前 まえ
phía trước; trước ( = “trước khi vào”); (sau khoảng thời gian) … trước: = “ba năm trước”
こう
như thế này, như sau
習慣 しゅうかん
thói quen, phong tục
それほど
(đi với phủ định) không… lắm, không đến mức đó
古い ふるい
cũ (dùng cho đồ vật)
学校 がっこう
trường học
広まる ひろまる
lan rộng, được phổ biến
もったいない
phí quá!; tiếc vì lãng phí thứ có giá trị
場合 ばあい
trường hợp, tình huống; ( ) không phải lúc để…
説明 せつめい
lời giải thích (: giải thích)
海 うみ
biển
越える こえる
vượt qua (núi, biển)
出会い であい
cuộc gặp gỡ
なる
trở thành
さん
ông, bà, anh, chị (sau tên, để lịch sự)
植える うえる
trồng
活動 かつどう
hoạt động (vì một mục đích chung)
続ける つづける
tiếp tục, cứ tiếp tục
二 に
hai
千 せん
nghìn (1.000)
四 よん
bốn
年 ねん
năm (trợ số từ): = “năm mươi năm”
平和 へいわ
hòa bình
賞 しょう
giải thưởng, phần thưởng
受ける うける
dự (thi): = “dự thi”; nhận (giải thưởng, lời đề nghị)
年 とし
năm
日本 にほん
Nhật Bản
知る しる
biết (khi nói “tôi biết” thì dùng )
彼女 かのじょ
cô ấy
大切 たいせつ
quan trọng, quý giá
心 こころ
trái tim (tình cảm), tâm hồn; = “từ tận đáy lòng”
表す あらわす
thể hiện, biểu thị
原語 げんご
ngôn ngữ gốc; () để nguyên, không dịch
世界 せかい
thế giới
広める ひろめる
truyền bá, làm cho mọi người biết
呼び掛ける よびかける
kêu gọi
そして
và rồi, và sau đó
今 いま
bây giờ
大きな おおきな
to, lớn (luôn đứng trước danh từ)
辞書 じしょ
từ điển
のる
có trong, được đăng (trong từ điển, trên báo)
たち
(sau danh từ) số nhiều: = “các con vật”
ていねい
cẩn thận, chu đáo; lịch sự
相手 あいて
người kia, người cùng trò chuyện
国 くに
đất nước, nước
暮らし くらし
cuộc sống hằng ngày, cách sống
読み取る よみとる
đọc ra, nắm bắt (điều ẩn bên dưới)
きっかけ
dịp, cơ hội, điểm khởi đầu
自分 じぶん
bản thân, chính mình; = “của chính mình”
見る みる
nhìn, xem, thấy
母 はは
mẹ tôi, mẹ mình
あいさつ
lời chào; () chào hỏi
改めて あらためて
lại lần nữa, với cái nhìn mới
やく
bản dịch, nghĩa dịch (của một từ)
選ぶ えらぶ
chọn, lựa chọn
伝わる つたわる
được truyền đạt, truyền tới
時間 じかん
thời gian; tiếng (khoảng thời gian): = “một tiếng”
かかる
( ) có điện thoại gọi đến; (thời gian, tiền) mất, tốn
そこ
đó, chỗ đó
本当 ほんとう
thật, sự thật; = “thật ra”
生まれる うまれる
được sinh ra, ra đời; = “lần đầu tiên trong đời”
入口 いりぐち
lối vào
出会う であう
gặp, tình cờ gặp
とき
lúc, thời điểm; = “khi…”
文化 ぶんか
văn hóa

Từ vựng JLPT N2: danh sách đầy đủ 1.905 từ →